Jan Timmers metamorfose: van boeman tot motivator

EINDHOVEN, 1 DEC. Jan D. Timmer heeft een gedenkwaardige metamorfose ondergaan. Toen hij in 1990 president van het noodlijdende Philips werd, maakte hij zijn reputatie als harde saneerder waar door reorganisaties die uiteindelijk 20 procent van de toen 310.000 werknemers hun baan kostte.

Inmiddels ligt het elektronicaconcern, dankzij Timmers operatie Centurion, weer op koers en slaagde het er vorig jaar in een recordomzet en -winst te behalen. Binnen Philips is het accent verschoven van 'harde', meetbare doelen als schuldverlaging, produktiviteitsverbetering, kostenbeheersing en dergelijke naar 'zachte' thema's, zoals klantgerichtheid, individueel ondernemerschap, kwaliteitsbewustzijn. Jan Timmer wil geen boeman meer zijn en werpt zich op als symbool van het nieuwe elan dat Philips overspoelt.

Gisteren belegde het concern in Eindhoven zijn tweede Customer Champions Celebration, waar een kleine veertig delegaties van Philips-werknemers uit de hele wereld mochten tonen hoe zij die 'zachte' waarden in de praktijk brengen. Timmer beleefde er, naar eigen zeggen, een hoogtepunt in z'n carrière. “We hadden geen topmanagers op het podium. Het waren de medewerkers zelf die de prestaties leverden. Hun presentaties tonen dat mènsen het verschil maken.”

Als een kruising tussen gebedsgenezeres Jomanda (geloof doet wonderen), beroepsmotivator Emile Ratelband (je kan wat je wil) en Meneer Kaktus (een applaus voor jezelf) gaf de Philips-president een verkorte cursus management. Met een van zijn rever gevallen orchidee tussen de vingertoppen, gezeten op een tafeltje, de benen losjes bungelend boven de grond, vertelde hij wat het belangrijkste is dat hij in de afgelopen vijf jaar heeft geleerd: “Mensen die ergens in geloven kunnen de meest optimistische verwachtingen overtreffen. Mensen die de kans krijgen komen tot verbazingwekkende resultaten.”

Timmer refereerde aan een Noorse psycholoog die hij aan het begin van Centurion ontmoette. De man begeleidde een hardloopster die op de Olympische Spelen hopeloos faalde. Toen de psycholoog vroeg hoe snel ze kon lopen, was hij ontevreden met haar tijd: “Als dat je ambitie is, kan je beter stoppen.” Vervolgens noemde ze een scherpere limiet. “Nu kunnen we praten”, vond de psycholoog. De atlete overtrof zichzelf, en met haar nog drie Noorse atletes. “Het is net als met Björn Borg”, vond Timmer. “Toen hij presteerde, kwamen er meer goede Zweedse tennissers. They rose to the occasion. En dat gebeurt ook in bedrijven.”

Onvoorwaardelijke aandacht en zorg voor klanten, kwaliteit en mensen, aldus Timmer, zijn de grondslagen voor succes. “Dat moet in de hoofden en harten van de Philips-mensen zitten.” Het management dient de werknemers te motiveren, de lat telkens iets hoger te leggen, en hen de ruimte te laten zelf voor betere prestaties te zorgen. “Het ligt zo voor de hand, er is niets nieuws aan, maar het is moeilijk om te doen”, zei Timmer.

Zijn boodschap aan het Philips-kader: “Sta je mensen niet in de weg. Denk niet dat je het beter kan dan zij. Wij hebben de neiging de dingen gecompliceerd te maken. Het gaat erom te luisteren, mentale barrières en bureaucratie af te breken. We kunnen van elkaar leren, ideeën opdoen. We hebben niet veel hulp van buitenaf nodig. Wij zijn zelf onze grootste bron van inspiratie. Als je mensen dezelfde normen en waarden hebben, kwaliteit, klantgerichtheid en ondernemerschap tot een tweede natuur hebben gemaakt, is het prachtig te zien hoe ze er intuïtief mee omgaan. Zo simpel is het.”