Van den Broek: EU moet lessen leren / EU leerde nog niet genoeg uit Bosnie

BRUSSEL, 30 NOV. Op de vraag: waar was Europa in Bosnië? is volgens Europees Commissaris voor het buitenlands beleid, Hans van den Broek, maar één antwoord: “Europa moet zich reorganiseren.”

Van den Broek vindt dat de lidstaten van de Europese Unie onvoldoende lessen trekken uit het falen van de Europese diplomatie in Bosnië. De Europese Commissie moet het initiatief weer naar zich toe trekken, vindt hij. In een brief aan Commissievoorzitter Jacques Santer heeft hij gewaarschuwd dat de commissie concrete en ambitieuze voorstellen moet doen voor een slagvaardiger Europees buitenlands- en veiligheidsbeleid.

Van den Broek is teleurgesteld over de manier waarop het buitenlands beleid is behandeld door de werkgroep met vertegenwoordigers uit de ldstaten, die het afgelopen half jaar de hervorming heeft voorbereid van de Unie, die zijn beslag moet krijgen tijdens de zogeheten intergouvernementele conferentie van 1996. “De tussenrapportage van de reflectiegroep was zo'n baaierd van voorstellen, dat ik het nodig vond ons standpunt te articuleren”, zei de Eurocommissaris vanmorgen tijdens een bijeenkomst met Nederlandse journalisten. “Dat was onvoldoende gebeurd.” Volgens Van den Broek is het rapport dat de werkgroep half december voorlegt aan de Europese top van Madrid “zonder veel convergentie” en “gefragmenteerd”.

Hervorming van het buitenlandse beleid van de Europese Unie is één van de onderwerpen die op het programma staan van de intergouvernementele conferentie van volgend jaar. Die hervorming is volgens Van den Broek hard nodig, want “als het gaat om het politiek managen van crises, schiet Europa tekort.” Voor een effectiever beleid stelt de Eurocommissaris een aantal ingrediënten voor: meer besluiten met gekwalificeerde meerderheid, dus zonder blokkerend vetorecht; een centrum van analyse en beleidsplanning, waarin vertegenwoordigd zijn de Westeuropese Unie, de Europese Raad en de Commissie; twee vertegenwoordigers van het buitenlands beleid, één van de commissie en één van de raadsvoorzitter; en een defensiepoot. “Ik zie Europa nooit een succesvol buitenlands beleid voeren, zonder militaire capaciteit erachter”, aldus Van den Broek die vindt dat de Westeuropese Unie geïntegreerd worden in de EU.

De brief die hij schreef aan Santer, wordt volgens Van den Broek breed gesteund in de commissie. De voorstellen van de Eurocommissaris staan echter in contrast met de opvattingen van een aantal EU-lidstaten, vooral Groot-Brittannië. Londen wil geen uitbreiding van meerderheidsbesluiten en ziet evenmin iets in de integratie van de Westeuropese Unie in de EU. Het, oorspronkelijk Franse, idee van een vertegenwoordiger van het buitenlands beleid, een 'meneer of mevrouw Europa', kan Londen wel bekoren, maar dan moet deze afhangen van de Europese Raad en niet van de Commissie.

Van den Broek waarschuwde vanmorgen tegen de sfeer van zelfbeklag en verwijten aan de Verenigde Staten waarin de Europese Unie dreigt weg te glijden, nu Washington het vredesproces in Bosnië ter hand heeft genomen en een akkoord heeft bereikt. “Om de nu uitgebroken vrede te gebruiken voor een transatlantische schoonheidswedstrijd is ongelukkig”, aldus Van den Broek vanmorgen. “Europa moet zich niet gefrustreerd gedragen, maar wat aan zichzelf doen.” Gebeurt dat niet, aldus Van den Broek, dan ziet het er somber uit en blijft Europa doormodderen met ad-hoc-formules als de contactgroep voor Bosnië.