Rode Zee ritste niet open maar week uiteen

De Rode Zee vormt een mooi voorbeeld van het ontstaan van een nieuw oceaanbassin door het splijten van de continenten. Dit 'uitspreiden' van de zeebodem schijnt in het zuiden begonnen te zijn en zich nu naar het noorden uit te breiden. Meer inzicht in het eerste ontstaan van deze spleet is cruciaal om het proces van het uiteen gaan van de continenten beter te leren begrijpen. De Rode Zee vormt met de Golf van Aden het jongste voorbeeld, dat geologen tot hun beschikking hebben.

In Science (24 nov.) wordt beschreven hoe het oorspronkelijke breken van de aardkorst onder de Rode Zee zo'n 34 miljoen jaar geleden begon. Anders dan tot nog toe gedacht werden de aardschollen niet geleidelijk van zuid naar noord 'opengeritst', maar gingen ze over de gehele lengte van de Rode Zee min of meer simultaan uiteen. Er moeten twee duidelijke impulsen van bodemverheffing, gevolgd door erosie zijn geweest: de eerste omstreeks 34 miljoen jaar voor Christus, de tweede omstreeks 21 tot 25 miljoen jaar voor Christus.

Geologen van de Universiteit van Pennsylvania en het Lamont-Doherty Aardobservatorium in New York hebben zorgvuldig de ontstane splijtsporen in het apatiet (calciumfosfaat) geanalyseerd. Hieruit konden ze berekenen wanneer het splijten van de aardkorst moet zijn begonnen en in welke richting. De gegevens duidden op een snelle, langs mechanische weg tot stand gekomen bodemverheffing, gevolgd door erosie en afkoelen van het breukvlak. De vroegste vulkanische activiteit moet in diezelfde periode zijn opgetreden, vooral in het zuiden, nabij de hot spot van Afar. Tot nog toe hadden geologen altijd gedacht dat fenomenen zoals het splijten van de aardkorst, het omhoog rijzen van de bodem, de erosie en het vulkanisme zich niet tegelijkertijd, maar na elkaar en over een veel langere periode hadden uitgestrekt.