Inca's in Bolivia hadden al 4300 jaar geleden irrigatiestelsels

Hoog in de Andes zijn vermaarde beschavingen, zoals die van de Inca's en de Tiwanaku tot bloei gekomen.

Tussen 500 en 1500 na Chr. bouwden de Andesbewoners vernuftige irrigatiestelsels, aquaducten en verhoogde terassen om landbouw te kunnen bedrijven in de tropische bergen van Bolivia, Ecuador en Peru. Toch ontbraken tot nog toe de aanwijzingen dat men hier voor het einde van het eerste millenium al irrigatie zou hebben toegepast. Onderzoekers van de Universiteit van Wisconsin hebben nu een irrigatiesysteem in de Boliviaanse Andes ontdekt, dat in het jaar 719 na Chr. nog in gebruik geweest moet zijn, en vermoedelijk al uit het jaar 2300 voor Chr. stamde. Een modernere opvolger heeft nog gefunctioneerd tot 1993. De lokale, Quechua sprekende boeren bevloeiden hun akkertjes die niet groter waren dan 0,1 tot 0,5 hectare met behulp van een ingenieus vertakt netwerk van stroompjes en kanaaltjes. In 1993 kwam aan deze traditie een abrupt einde, toen in de rivier de Calicanto een reusachtige stuwdam werd gebouwd. Gezien de sterke erosie in het stroomgebied is die dam overigens vermoedelijk geen lang leven beschoren.

De onderzoekers verrichten bodemonderzoek rond het dorp Tarata in het district Cochabamba in de hooglanden van de Boliviaanse Andes, op meer dan 2000 meter hoogte. Ze bestudeerden het irrigatiesysteem dat tot voor kort werd gebruikt, en onderzochten de forse, soms wel meer dan acht meter dikke sliblaag, die door het irrigatiesysteem in de loop der jaren op het land is gebracht.

In de derde plaats bestudeerden ze de veranderingen in het stroombed, die ontstonden door het vele grind en ander grof materiaal dat door de jaren heen in het irrigatiestelsel is verzameld. En ten slotte werd de ouderdom van de diverse sedimentlagen vastgesteld met behulp van C-14 datering.

Hieruit volgde dat het stelsel zo'n 3500 jaar oud moet zijn. Zo konden belangrijke landbouwgewassen als mais, alfalfa, aardappels en tarwe zich hier al vroeg een sterke positie verwerven. Aardappel en tomaat hebben vanuit de Andes de hele wereld veroverd.