Gebruiker multimedia wil vooral nieuws

DEN HAAG, 30 NOV. Amusement zal niet de meeste belangstelling trekken op de elektronische snelweg. De verstrekking van nieuws en informatie in beeld, geluid en tekst - interactief, gestuurd door de gebruiker - gooit in Nederland veel hogere ogen.

Als minister Wijers (economische zaken) amusement toch ziet als belangrijke trekker van gebruikers van de elektronische snelweg, zal zijn initiatief voor een snelle ontwikkeling ervan mislukken. De 70 miljoen gulden die zijn ministerie heeft begroot voor de 'informatie-infrastructuur' wordt geïnvesteerd zonder dat bekend is waar de behoefte van consumenten ligt.

Die conclusies trok directeur A. de Lange van marktonderzoekbureau NSS gisteren in Scheveningen op het congres 'De vergeten consument'. Hij presenteerde daar de conclusies van een onderzoek onder Nederlandse huishoudens naar de mogelijkheden die zij zien voor zogeheten interactieve multimediadiensten. De interesse die tot dusver vooral werd verondersteld, aldus De Lange, is inderdaad groot. Het gemiddelde Nederlandse huishouden zou nu al bereid zijn 660 gulden per jaar extra uit te geven voor elektronische diensten. Daarmee opent zich een markt die minimaal twee miljard gulden waard is, aldus de Lange, “en mogelijk een veelvoud daarvan”.

'Multimedia' en 'interactieve diensten' zijn onder uitgevers, tv- en computerproducenten, telefoon- en kabelmaatschappijen en tal van dienstverleners in de mode. Het gebruik van elektronische netwerken door bedrijven en particulieren om gegevens uit te wisselen in beeld, geluid, schrift of combinaties daarvan biedt, naar verluidt, geweldige groeiperspectieven. Zichzelf respecterende ondernemingen in high-tech sectoren die niet investeren in de informatiesnelweg lijken onvindbaar.

Onduidelijk is echter, aldus de organisatoren van het congres in Scheveningen, of de consumentenmassa wel zit te wachten op diensten als elektronisch winkelen, teleleren, film-op-aanvraag en wat dies meer zij. “Terwijl voor interactie ten minste twee personen nodig zijn. Veel ontwikkelingen op dit gebied kenmerken zich meer door technology push dan door market pull. De consument is de vergeten factor.”

Dat euvel meent NSS met zijn onderzoek te hebben ondervangen. Het bureau liet 1700 consumenten, onder wie 500 12- tot 18-jarigen, een videofilm zien die uitlegde wat de informatiesnelweg is, waarna hun gevraagd werd in hoeverre ze diensten onmisbaar vonden, en wat ze er eventueel voor wilden betalen.

Grofweg een derde van de uitgaven die Nederlanders willen doen voor dienstverlening op de elektronische snelweg, ontdekten de NSS-onderzoekers, betreft informatie en nieuws, waarbij nationale en internationale actualiteiten het hoogst scoren. Dat kan, concludeerde de Lange, de dagbladen 15 procent van hun abonnees kosten.

Thuiswinkelen en financiële transacties afwikkelen blijkt goed voor een kwart van de bestedingen aan multimediadiensten. De meeste voorkeur gaat uit naar het bestellen van toegangsbewijzen en meer traditionele postorderzendingen als cd's en videobanden. Bijna de helft van de Nederlandse bevolking, aldus De Lange, wil wel elektronisch gaan 'shoppen'. Aanzienlijke consequenties heeft de elektronische snelweg voor de reisbranche: meer dan 70 procent van de huishoudens blijft weg uit het reisbureau en boekt via het beeldscherm.

De belangrijkste financiële behoeften liggen in het elektronisch geld overmaken en het opvragen van rekeningsaldi. De belangstelling voor hypotheek- en verzekeringsinformatie kan op termijn de positie van het 'intermediair', de verzekeringsagent, ondergraven.

Circa 17 procent van de 2 miljard gulden die Nederlanders voor elektronische diensten overhebben zou worden uitgegeven aan speelfilms- en televisie-op-afroep. In combinatie met interactieve spelletjes zouden de uitgaven aan amusement amper een kwart van de bestedingen betreffen. Educatie en communicatie scoren eveneens bescheiden.

In tegenstelling tot de VS, waar vooral hoogopgeleide, goedverdienende mannen de elektronische snelweg gebruiken, zijn de verschillen in Nederland beperkt. Mannen en vrouwen vertonen gelijke interesse, en de sociale klasse maakt minder verschil dan in de VS. De meeste (potentiële) gebruikers van de elektronische snelweg in Nederland zijn 25- tot 34-jarigen die ervaring hebben met informatietechnologie.

Curieus aan het NSS-onderzoek is dat erotica, videospelletjes en loterijen door veel ondervraagden als overbodig werden gekwalificeerd. Congresvoorzitter en media-adviseur drs. G. van Vliet, wees er fijntjes op dat zowel in Nederland als in de Verenigde Staten, het multimedia-mekka, seks de meeste belangstelling op de elektronische snelweg trekt. Of het nu om betaaltelevisie (Filmnet, TV à la carte), Internet (de Playboy-site) of cd-rom's gaat, aldus Van Vliet, seks blijkt in de praktijk het best te verkopen.