'Een wreef over mijn bol'

Z, te koop op straat voor ƒ 2,-

Het verschijnsel 'daklozenkrant' rukt op in Nederland. Na Utrecht en Rotterdam heeft nu ook Amsterdam een eigen zwerversperiodiek, Z - Magazine voor Amsterdammers; Nijmegen en Arnhem volgen binnenkort met Impuls. De term 'daklozenkrant' betekent niet zozeer dat de doelgroep uit daklozen bestaat, maar dat de verkoop door daklozen gedaan wordt, die dan zelf voor ieder verkocht exemplaar de helft van de verkoopprijs (ƒ 2,-) krijgen.

's Ochtends tussen acht en tien kunnen daklozen hun kranten kopen bij het distributiepunt, de eerste tien exemplaren hebben ze gratis gekregen om kapitaal op te bouwen. Het blad wordt geschreven en geredigeerd door vrijwilligers en op de achterpagina is ruimte voor de bijdragen van daklozen zelf. “Een beetje aandacht en een wreef over mijn bol/ op deze manier hou ik het weken vol”, schrijft 'Bert' daar bijvoorbeeld.

Hoewel het Utrechts Straatnieuws zichzelf vooral tot taak stelt de eventuele kopers te informeren over de situatie van daklozen, neigt Z meer naar een gewoon tijdschrift, met een uitgaansagenda, interviews en restauranttips. “Tweederde van de inhoud van Z willen we besteden aan algemene onderwerpen, eenderde moet te maken hebben met het zwerversbestaan,” vertelt hoofdredacteur Peter Clara.

In het tweede nummer van Z (de bedoeling is dat het tijdschrift uiteindelijk maandelijks gaat verschijnen) staan informatieve korte artikelen over bijvoorbeeld de Amsterdamse zwerver Hadjememaar, die het begin deze eeuw bijna tot gemeenteraadslid geschopt had, en over de Hare Krsna-beweging. Bij de redactie heerst blijkbaar een hang naar spiritualiteit want ook de New Age-trend wordt aan een onderzoekje onderworpen.

Zo vertelt de eigenaar van de esoterische boekhandel 'Au Bout Du Monde' dat ook 'bekende' mensen zijn winkel bezoeken, want 'als zoeker is iedereen gelijk. Op het gebied van levensvragen hebben zij geen voorsprong'. En we leren van Liesbeth Clous, van de New Age-winkel Himalaya, dat de belangstelling voor het boeddhisme over zijn hoogtepunt heen is. Nu zijn vooral de 'spirituele meesters en sjamanen in trek'.

Opvallend is dat het woord 'thuisloze' dat kort geleden nog gangbaar was, in de teksten in Z weer is vervangen door het concrete 'dakloze', en zelfs 'zwerver' komt regelmatig voor.

Volgens hoofdredacteur Peter Clara zijn er op het moment ongeveer vijftien regelmatige en veertig onregelmatige verkopers van Z. Gezamenlijk brengen zij zo'n duizend exemplaren per dag aan de man. Clara vertelt dat het moeilijk is de daklozen bij het tijdschrift te betrekken, ze zijn 'nogal wantrouwend'. “Maar degenen die dagelijks verkopen zien Z echt als hùn krant. Ze verdienen er natuurlijk ook geld mee. Het is een aanvulling voor iets extra's.”

In de rubriek 'met Z de straat op' staan de belevenissen van de verkopers opgetekend. Die van Olivier (26) zijn hartverscheurend: “Hoorbaar is de snik in zijn stem bij de herinnering dat hij is weggestuurd van Magna Plaza. En hoe hem daar door een dik bestropdast heerschap het verpletterende motief om geen Z te kopen is ingegrift: 'Wij hebben geen enkel raakvlak met elkaar'.”

Enigszins cynisch prijkt op de omslag van Z de aanbeveling 'Z, een krant die het geweten sust' - toen ik het blad op een middag bij de deur van de supermarkt had aangeschaft, bleek Z, op handzaam formaat gedrukt, ook gewoon leuk en onderhoudend om in de rij voor de kassa te lezen.