Drie miljoen jaar oude 'oermoeder' Lucy was misschien wel een man

Zwitserse antropologen hebben nog eens goed naar het skelet van onze beroemde, drie miljoen jaar oude Ethiopische 'oermoeder' Lucy gekeken en kwamen tot een schokkende ontdekking. Aan de vorm van het bekken te oordelen was Lucy geen zij, maar een hij. (Journal of Human Evolution, oktober.)

Lucy werd in 1974 bij Hadar in Ethiopië ontdekt als vertegenwoordiger van de oersoort Australopithecus afarensis, waaruit alle latere mensachtigen zich hebben ontwikkeld. Volgens de ontdekker, palontoloog Donald Johanson, zou Lucy nauwelijks een meter groot zijn geweest, en bezat ze een kleine onderkaak, met daarin zulke kleine openingen voor tanden en kiezen dat dit, naar men dacht, onmogelijk een man kon zijn. Mannelijke primaten zijn doorgaans een stuk forser gebouwd dan hun vrouwelijke wederhelft. Later werd nog een aantal wat groter uitgevallen soortgenoten ontdekt en sindsdien hield men het erop, dat Australopithecus afarensis één soort was, met twee verschijningsvormen: zeer kleine vrouwen en aanmerkelijk forsere mannen. M. Haüschler en P. Schmid van de Universiteit van Zürich hebben nu een nieuwe reconstructie gemaakt van de afmetingen van het bekken. Een opvallend kenmerk van het moderne vrouwenbekken is de zogeheten ventraalboog, een richel op het schaambeen. Lucy had een typisch mannelijk, hartvormig bekken zonder ventraalboog. Dit in tegenstelling tot een ander oerskelet, dat bij Sterkfontein in Zuid-Afrika werd opgegraven en tot de soort Australopithecus africanus behoort, dit fossiel bezat wèl een min of meer modern vrouwenbekken. Het bekken van Lucy daarentegen was volgens Haüschler en Schmid zo nauw, dat zij onmogelijk een australopithecische oerbaby had kunnen baren. Ergo, ofwel het moet een man zijn geweest, òf deze oermens bezat een veel kleiner hoofd dan tot nog toe werd gedacht. In dat laatste geval zouden de grotere Ethiopische fossielen niet de mannelijke vertegenwoordigers van Australopithecus afarensis zijn, maar een andere soort.

Volgens Science (24 november) is de zienswijze van de Zwitsers niet onomstreden. Sommigen antropologen noemen de reconstructie van het fossiele bekken, dat zwaar beschadigd werd opgegraven, gewrocht. In elk geval is de discussie over de vraag of Australopithecus afarensis wellicht toch niet één soort was, maar twee, nog niet gesloten.