Confrontaties in Frankrijk door gebrek aan dialoog

PARIJS, 30 NOV. Het is de zevende dag zonder treinen. Frankrijk maakt zich op voor een algemene staking die harder aankomt en langer duurt dan kort geleden nog was voorzien. Naarmate de laatste bussen en metro's tot stilstand komen, de posterijen het werk neerleggen en vandaag voor het eerst onderbreking van de elektriciteit dreigt, wordt zichtbaarder dat conflicten hier alleen kunnen worden opgelost in grootscheepse confrontaties.

Het gebrek aan dialoog op alle niveaus leidt tot een kakafonie van doofstommen. De machteloze oppositie in de Assemblée Nationale kondigde gisteren een motie van afkeuring aan, maar heeft geen alternatief voor het beleid van de regering-Juppé. De coalitie beschikt over tachtig procent van de zetels en de legitimatie van een president die een half jaar geleden royaal werd gekozen voor zeven jaar. En toch staat het land op de achterste benen.

Zowel president Chirac als zijn 'best man' premier Alain Juppé zijn zo diep gezonken in de opiniepeilingen dat zij alleen nog maar populairder kunnen worden. De regering heeft van het parlement toestemming gekregen de noodzakelijke financiële herstructurering van de sociale zekerheid per decreet door te voeren, zodat zelfs verbale oppositie op onderdelen wordt vermeden. Op het voorlopig hoogtepunt van de stakingschaos trakteerde de ministerraad zichzelf gisterenop de twee eerste van die ingrijpende decreten. Een gebaar dat weer duizenden nieuwe stakers bij openbare nutsbedrijven losweekte. Het was een symbool van de volstrekte ontkoppeling van openbaar bestuur en 'het land'.

Premier Juppé is vastbesloten de hoogste zeeën te trotseren. “Het uur van de hervorming heeft geslagen. Als wij nu wijken, zoals de laatste vijftien jaar zonder ophouden is gebeurd, dan luidt dat een verdere neergang van dit land in”, zei hij bij de installatie van een commissie die binnen vier maanden de uitzonderlijk voordelige pensioen-regimes van tientallen beroepsgroepen in kaart moet brengen. Dan volgen zonder twijfel aanbevelingen die, net als bij de vroeggepensioneerde spoorwegemployés nu al het geval is, zullen leiden tot verdere protesten.

Oud-premier Balladur zei de socioloog Michel Crozier graag na dat Frankrijk “een geblokkeerde maatschappij” is. Voor Balladur was dat aanleiding slechts uiterst behoedzaam met de grote problemen om te gaan. En ijlings op zijn schreden terug te keren bij volgehouden verzet: de werknemers van Air France, de voorvechters van het openbaar onderwijs en de jongeren die hun minimumloon in gevaar zagen komen proefden de overwinning. En Frankrijk raakte verder geblokkeerd.

Juppé heeft in zijn analyse van het sociaal-economisch achterstallig onderhoud grotendeels het gelijk aan zijn zijde. Niet alleen Balladur, maar ook de socialisten in hun niet-openbare momenten van oprechtheid geven dat toe. En zelfs een van de drie grote vakcentrales, de christen-sociale CFDT heeft bij monde van secretaris-generaal Nicole Notat erkend dat er veel te zeggen is voor de manier waarop Juppé de verliezen van de fondsen voor AOW, gezondheidszorg en andere uitkeringen wil redden. Op straffe van een compleet failliet. Dat komt Notat op een felle interne oppositie te staan. Juist omdat zij een vakbeweging in dialoog met de overheid voorstaat - niet slaafs volgend, maar ook niet blindelings tegen-stemmend. Frankrijk is dat niet gewend, en zeker de harde kern van de vakbeweging vindt die benadering verdacht.

Vandaag waren de toevoerwegen van Parijs nog erger verstopt dan gisteren: honderden bussen voerden studenten uit het hele land aan die bij prachtig helder demonstratie-weer kwamen strijden voor meer docenten en meer gebouwen. Zij staken al twee maanden; de helft van Frankrijks negentig universiteiten is verpakt in spandoeken. Gisteravond legden pientere studenten de minister van onderwijs, François Bayrou, in een avondvullende tv-discussie het vuur na aan de schenen. De ambitieuze centrum-politicus had weinig meer te bieden dan een eindeloos overleg-circus met alle universiteiten, hoe langer hoe beter. Hij werd ontmaskerd als beroeps-politicus die de dialoog uitsluitend als stopverf ziet voor een tochtende schatkist. Zolang Frankrijk op alle niveaus geen begin van vertrouwen in vormen van democratisch debat krijgt, blijft de massale en licht-ontvlambare mars door de stad het enige beschikbare conflict-model.