'Birmees leger zal de oppositie uitroeien'

DEN HAAG, 30 NOV. De Birmese oppositiepartij NLD (Nationale Liga voor Democratie) bevindt zich in een no-win-situatie. Het oppermachtige militaire bewind houdt dezer dagen een bijeenkomst van de 'Nationale Conventie', waar ook de NLD, geleid door Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi, bij aanwezig mocht zijn. Door medewerking aan de conventie zou de oppositie zich committeren aan de militairen, tegenwerking houdt waarschijnlijk verdere isolatie van de NLD in. Suu Kyi koos gisteren voor het laatste door haar minderheidsdelegatie terug te trekken uit de vergadering.

Volgens de Birmees dr. Harn Yawnghwe (47), adviseur van de Nationale Coalitieregering van Birma - een illegaal schaduwkabinet waarvan de NLD deel uitmaakt - had Aung San Suu Kyi geen andere keus. “De zogenoemde Nationale Conventie is een bijeenkomst die van begin tot eind wordt gedomineerd door het militaire bewind. Op de delegatie van de NLD na (circa 80 van de 700 afgevaardigden) zijn alle aanwezigen aangewezen door het leger. Met democratie heeft dit niets te maken.”

Harn Yawnghwe, een in Canada woonachtige balling, zei gisteren in Den Haag dat de Nationale Conventie een uitvinding van de Thatmadaw is, het Birmese leger dat al sinds 1962 aan de macht is. In de terminologie van de militairen zou de bijeenkomst richtlijnen moeten opstellen voor een nieuwe grondwet. In feite dient de vergadering volgens de Birmese oppositie slechts een doel: bestendiging c.q. versterking van de militaire junta, die zich sinds 1988 SLORC noemt, Staatsraad voor Herstel van Orde en Gezag.

Vandaag verscheen in het Engelstalige regeringsdagblad The New Light of Mynmar een verklaring van de chef-staf van het Birmese leger, Tin Oo, die niets aan duidelijkheid te wensen overliet. “Hij verklaarde dat de Tatmadaw resoluut in actie zal komen tegen eenieder die het belang van de natie schaadt en hen met wortel en tak zal uitroeien”, aldus de krant. Tin Oo, een vooraanstaand lid van de SLORC, sprak over “vreemde machten” die Birma te gronde zouden willen richten, een verwijzing naar de Britse echtgenoot van Aung San Suu Kyi. De junta heeft de 'buitenlandse connectie' van Suu Kyi herhaaldelijk gebruikt als argument tegen haar politiek.

De Nationale Liga voor Democratie won in 1990 met overweldigende meerderheid de parlementsverkiezingen: 392 van de 485 zetels gingen naar de partij van Suu Kyi. De militairen schreven de verkiezingen kennelijk uit als goedmakertje voor het legeroptreden in 1988, toen een volksopstand voor democratie in bloed werd gesmoord. Maar de junta werd onaangenaam verrast door de uitslag, waarin de door haar gesteunde Partij van Nationale Eenheid slechts 10 zetels kreeg.

Meteen na het bekendmaken van de uitslag herstelde de SLORC haar fout: de uitslag werd eenvoudigweg genegeerd. Het doel van de verkiezingen zo heette het naderhand, was niet de vorming van een nieuwe volksvertegenwoordiging geweest, maar het kiezen van leden voor de Nationale Conventie, die zich zou moeten buigen over een nieuwe constitutie. De NLD werd daarna op alle mogelijke manieren het werk onmogelijk gemaakt. Het huisarrest van Aung San Suu Kyi, dat zij in 1989 kreeg opgelegd, werd verlengd, terwijl veel van haar partijleden werden opgepakt.

De Nationale Conventie kwam in januari 1993 voor het eerst bijeen, maar de NLD kreeg een aantal gedelegeerden toegewezen dat in geen verhouding stond tot de verkiezingsuitslag van 1990. Op een vergadering van de conventie in september 1994 werd de centrale rol van het leger “als permamente vertegenwoordigers van het volk” vastgelegd. Met het werkelijk opstellen van een grondwet maakte de conventie geen haast en dat is onveranderd gebleven. Dinsdag kregen de gedelegeerden aan het begin van de vijfde zitting van de voorzitter, generaal Myo Nyunt, nog eens te horen dat ze geen haast hoeven te maken. In het vervolg van de bijeenkomst zag Aung San Suu Kyi haar bangste vermoedens bevestigd: haar NLD diende slechts als zaalvulling. De delegatie stapte daarom op.

In juli van dit jaar koesterde de NLD even hoop op verandering. Het huisarrest voor Aung San Suu Kyi werd eindelijk opgeheven en een dialoog leek tot de mogelijkheden te behoren. Zoals al zo vaak de afgelopen jaren, bleef het daarna stil. Aung San Suu Kyi zal zich nu moeten beraden over het vervolg. De NLD kan via de Nationale Conventie weliswaar niet meer voor het karretje van de militairen worden gespannen, maar de weg naar een dialoog is ook weer langer geworden. En intussen kan de SLORC haar niet onsuccesvolle publiciteitscampagne met volle kracht voortzetten.

De militairen werpen zich op als verdedigers van volk en vaderland. Ze kunnen bogen op enige politieke en economische successen, die de kredietwaardigheid van het regime in binnen- en buitenland hebben verhoogd. Zo is aan vrijwel alle gewapende conflicten met etnische verzetsgroepen een einde gekomen. Tientallen jaren bevochten, met name in het oosten van het land, etnische rebellen de centrale regering. Vijftien van de zestien verzetsgroepen hebben een wapenstilstand gesloten met Rangoon. Verder heeft het regime economische hervormingen doorgevoerd, waar met name de boeren van profiteren. In het buitenland is het aanzien van Birma gestegen. Verscheidene landen van de Europese Unie bevorderen de handel met Rangoon.

Harn Yawnghwe is pessimistisch over de nabij toekomst. “We wisten wel dat we niet van de ene op de andere dag democratie zouden krijgen. Maar nu staan we helemaal met lege handen.” Zijn enige hoop is een resolutie van afkeuring tegen Birma, die volgende maand in de Verenigde Naties aan de orde komt. Maar het Birmese bewind is al zo vaak internationaal veroordeeld. Het trok zich er nooit iets van aan.