Omstreden gangsta rap verliest terrein aan andere zwarte muziek

De populariteit van rapmuziek is tanende. Belangrijke gangsta rappers staan terecht voor moord en verkrachting. Het genre wordt voorbijgestreefd door zoetgevooisde swingbeat.

In de discotheek Escape in Amsterdam wordt vanavond het tienjarig @@@ bestaan gevierd van de platenmaatschappij Def Jam (bekend van Public Enemy en LL Cool J) met een optreden van Method Man. Aanvang 20.00.

Twee weken geleden begon in Los Angeles het proces tegen de rapper Snoop Doggy Dogg. Snoop (echte naam Calvin Broadus) en enkele vrienden worden beschuldigd van de moord op Philip Woldemariam in augustus 1993. Het proces was al een paar keer uitgesteld, onder andere omdat Snoop verdedigd zou worden door advocaat Johnny Cochran, die bezig was met de verdediging van OJ Simpson.

De politie van Los Angeles heeft ook in deze zaak geblunderd, door een deel van het bewijsmateriaal, de bebloede kleren van het slachtoffer, kwijt te maken. Toen dit bekend werd reageerde de officier van justitie laconiek dat het 'de kogelgaten waren in Philip, en niet die in zijn kleren, waaraan hij is overleden'.

Snoop is niet de enige rapper die op dit moment terecht staat. Onlangs is ook de zaak geopend tegen de rapper Tupac Shakur, die net als Snoop betrokken zou zijn bij een schietpartij met dodelijke afloop. Tegen Shakur loopt bovendien nog een afzonderlijke zaak wegens verkrachting. Zowel Shakur als Snoop hadden het afgelopen jaar in Nederland zullen optreden maar beiden zagen hun concerten uiteindelijk verhinderd als gevolg van deze gerechtelijke verwikkelingen.

De populariteit van rapmuziek, die tot het begin van de jaren negentig onbelemmerd bleef groeien, is tanende. Muzikaal is er de laatste jaren weinig ontwikkeling geweest en de gewelddadigheid van de rappers, zowel in hun teksten als in hun dagelijks leven, begint de luisteraar te vervelen. Aan de Amerikaanse hitparades is af te lezen dat swingbeat, de eveneens 'zwarte' zoetgevooisde dansmuziek, bekend van onder anderen Bobby Brown en R. Kelly, rap in populariteit voorbijstreeft.

Toch stond er de afgelopen weken nog een rapper op de eerste plaats van zowel de Amerikaanse als de Nederlandse hitparade: Coolio met Gangsta's Paradise. Maar die single ontleende zijn grootste charme aan het refrein: Stevie Wonders Pastime Paradise. Veel rappers doen op deze manier water bij de wijn. Ze combineren een eigen rap met een overbekend refrein.

Het was juist de van moord verdachte Snoop Doggy Dogg die in 1993 met zijn Doggy Style een van de laatste creatieve rap-cd's afleverde. Daarna waren het nog slechts Ice Cube en Cypress Hill uit Los Angeles en de Wu Tang Clan uit New York, die op hun cd's iets bijzonders lieten horen. De elf-koppige Wu Tang Clan is een verhaal apart. Deze kung fu- en comic bookliefhebbers brengen behalve als Wu Tang Clan ook nog eens allemaal solo-cd's uit die verschijnen onder illustere namen als Ol' Dirty Bastard, Method Man en Genius/GZA. Liquid Swords van Genius/GZA is een van de beste rapplaten die het afgelopen jaar nog verschenen zijn: simpel, duister dreigend en soms komisch door de verwijzingen naar Japanse manga's (hardvochtige stripboeken).

In de zwarte gemeenschap dreigt de gewelddadige, vrouwonvriendelijke lyriek van de gangsta rap een ideologische splijtzwam te worden. Dominee Jesse Jackson heeft al meerdere malen het verbale geweld veroordeeld en onlangs heeft ook filmregisseur Spike Lee zich tegen gangsta rap uitgesproken. Lee's nieuwste film, Clockers, opent met een discussie tussen jonge zwarte drugsdealers over rap: rappers als Chuck D (Public Enemy) en Speech (Arrested Development) zijn niet cool, want ze hebben 'nog nooit iemand vermoord of verkracht', melden ze.

Bij de première van Clockers noemde Lee deze manier van denken 'ziek'. “Waar ik opgroeide werden zwarte vrouwen niet 'slet' of 'hoer' genoemd. Het is triest dat je als rapper in Amerika op zijn minst iemand moet hebben vermoord om een commercieel succes te worden”, zei Spike Lee. Ook de politiek bemoeit zich met de rapteksten; de republikeinse senator Dole heeft het onderwerp tot inzet van de komende presidentsverkiezingen gemaakt.

Door al deze kritiek ontstaat zelfs bij platenmaatschappijen schroom om zich met rappers in te laten. Platenmaatschappij Time Warner bijvoorbeeld, heeft zich de kritiek zo aangetrokken dat onlangs toch werd besloten twee dochtermaatschappijen af te stoten: Interscoop (de platenmaatschappij van Tupac Shakur) en Death Row (die van Snoop Doggy Dogg).