Kunstmaan China valt naar de aarde

Een uit koers geraakte Chinese spionagesatelliet van 2.000 kilogram zal begin volgend jaar op oncontroleerbare wijze de dampkring binnenvliegen en op aarde neerstorten, mogelijk in bevolkt gebied. Dit schrijft het Amerikaanse vaktijdschrift Aviation Week & Space Technology in het jongste nummer.

De defecte satelliet, een FSW-1, is op 8 oktober 1993 vanaf de basis Jiuquan in de Gobi-woestijn gelanceerd. Tien dagen later, toen de foto's vanuit de ruimte waren gemaakt, gaf het commandocentrum in Xian de satelliet opdracht zich in de juiste positie te manoeuvreren voor de terugkeer. Vervolgens werd de raketmotor ontstoken die de capsule terug naar Chinese bodem moest brengen. Maar het ging mis: de satelliet oriënteerde verkeerd om en werd in plaats van gecontroleerd de dampkring binnen te vliegen in een uitgerekte baan om de aarde geschoten. Het laagste punt van die baan ligt inmiddels op 160 kilometer hoogte en door de wrijving met de aardatmosfeer spiraalt het gevaarte ter grootte van een Volkswagen-kever langzaam maar zeker naar het aardoppervlak. Dat hebben Amerikaanse sensoren - waaronder speciale radarvolgapparatuur in Florida en South-Dakota - kunnen vaststellen.

Waar en wanneer de op drift geraakte satelliet op aarde zal neerkomen, is niet met zekerheid te voorspellen. Alle locaties tussen 56° noorderbreedte en 56° zuiderbreedte maken een kans - van Kopenhagen tot de Falklandeilanden. De terugkeer zal, zo verwachten experts, ergens in de eerste maanden van 1996 plaatshebben en slechts enkele uren voor de feitelijke inslag zal duidelijk zijn dat het zover is.

Zulke incidenten zijn niet nieuw. In de jaren zeventig kwam het Amerikaanse Skylab ongecontroleerd neer in Australië en de Russische Cosmos-845, met aan boord een kleine kernreactor, sloeg te pletter in Canada. De schade bleef beperkt omdat in beide gevallen het grootste deel van de constructie als gevolg van wrijvingshitte op zijn tocht door de atmosfeer verbrandde.

Dat zal de Chinese FSW-1, die geen kernreactor aan boord zou hebben, beslist niet gebeuren: die is juist ontworpen om een terugkeer uit de ruimte te doorstaan. Zodra de luchtweerstand een drempelwaarde overschrijdt, draait de capsule door zijn aerodynamische vorm met het hitteschild naar voren. Op die manier, zo is de bedoeling, vallen de geheime opnamen aan boord na een zachte landing ongeschonden in handen van de Chinese militairen.

Amerikaanse deskundigen sluiten niet uit dat de FSW-1 zo is ontworpen dat, ondanks het feit dat de batterijen aan boord leeg zijn, mechanische drukmeters bij de afdaling in de aardatmosfeer alsnog tot het uitwerpen van daalparachutes zullen besluiten. In dat geval kan het gebeuren dat de Chinese satelliet op een mooie lentedag kalmpjes boven Amsterdam uit de hemel komt zakken, waarschijnlijk opgewacht door een leger veiligheidexperts die graag kennis zouden nemen van de in het Westen onbekende spionageapparatuur.

Aanzienlijk groter is evenwel de kans dat het gevaarte met een snelheid van vele honderden kilometers per uur zich ergens in de grond - of waarschijnlijker: in zee zal boren - en in het ergste geval de Chinezen in grote verlegenheid zal brengen.