!Han Passado! - brigadisten Spaans burger

MADRID, 29 NOV. “Iedere buitenlander die deel uitmaakte van de militia leerde in zijn eerste weken om van de Spanjaarden te houden, maar ook om zich te ergeren aan bepaalde karaktertrekjes”, schrijft George Orwell in Homage to Catalonia, zijn memoires over de Spaanse burgeroorlog (1936-39). “Er heerste een gek makend gebrek aan punctualiteit” in de Lenin-barakken in Barcelona, waar de Britse schrijver-journalist zich eind 1936 aanmeldde als vrijwilliger voor de Internationale Brigades. Die onder de leus !no pasaran! ('ze komen er niet door') streden in het Republikeinse leger tegen de nationalisten van generaal Franco.

Gisteren heeft het Spaanse parlement met algemene stemmen een motie goedgekeurd die de internationale brigadisten alsnog het recht geeft op de Spaanse nationaliteit. Daarmee maakt Spanje een belofte waar die eind jaren dertig werd gedaan door de toenmalige premier van de Republikeinse regering, Juan Negrín. Na de stemming klonk in het parlement een applaus van de aanwezige Kamerleden.

De Duitsers, Fransen, Britten, Vlamingen, Nederlanders en al de overige nationaliteiten die vertegenwoordigd waren in de internationale brigades werden gisteren in het parlement op emotionele wijze herdacht voor hun bijdrage in de strijd voor democratie en vrijheid. Naar schatting 45.000 vrijwilligers uit meer dan 50 verschillende landen vochten in de Spaanse Burgeroorlog tegen het fascisme. Zeker tienduizend van hen sneuvelden aan het front van wat wel 'de laatste romantische oorlog' is genoemd. De overlevenden die terugkeerden naar hun vaderland kwamen vaak in grote problemen wegens hun deelname aan een vreemde krijgsmacht en vermeende communistische sympathieën.

Na decennia uit het collectieve geheugen van Spanje te zijn gewist mag de burgeroorlog zich de laatste tijd in een vernieuwde belangstelling verheugen. De deels op de oorlogservaringen van Orwell gebaseerde film Tierra y Libertad was de afgelopen maanden een kassucces in Spanje.