Berlusconi en links eens over vroege verkiezingen

ROME, 29 NOV. De Italiaanse mediamagnaat en oud-premier Silvio Berlusconi speelt alles-of-niets. Nog nooit heeft hij zo onder druk gestaan als leider van de rechtse alliantie, maar toch dringt hij aan op snelle verkiezingen - een vlucht naar voren. Zijn tegenstanders ruiken bloed en hebben zich bij zijn oproep aangesloten, maar president Scalfaro trapt zo hard hij kan op de rem.

In de Corriere della Sera schreef Berlusconi maandag dat langer wachten geen zin heeft; overeenstemming over de hervormingsplannen komt er in zijn ogen toch niet. Links voelt weinig voor een presidentieel stelsel, rechts wantrouwt barrières tegen monopolievorming en misbruik van mediamacht, twee zaken die Berlusconi direct raken.

Massimo D'Alema, leider van de Democratische Partij van Links (PDS), riep meteen een persconferentie bijeen om te vertellen dat ook hij geen heil ziet in vroegere verkiezingen. Premier Lamberto Dini heeft gezegd dat hij het aftreden van zijn zakenkabinet zal aanbieden zodra de begroting voor volgend jaar is goedgekeurd, voor het eind van het jaar. President Scalfaro heeft er achter de schermen hard aan gewerkt om daarna een nieuw zakenkabinet te krijgen, mogelijk weer onder leiding van Dini. Hij schrok van de onverwachte harmonie tussen Berlusconi en D'Alema en vuurde tijdens zijn gisteren afgesloten bezoek aan Nederland waarschuwingsschoten af richting Italië.

Beter Dini dan de verwarring van een roerige campagne voor verkiezingen waarvan niet zeker is dat die het land meer stabiliteit bieden, was zijn boodschap. Toen bleek dat niemand luisterde, noemde hij het de volgende dag “onverantwoordelijk” om een verkiezingscampagne te houden terwijl het land voorzitter van de Europese ministerraad is (vanaf 1 januari).

Scalfaro krijgt het moeilijk. Alleen de kleine centrumpartijen, die hij graag meer tijd had gegund om zich te hergroeperen, zijn nu nog tegen snelle verkiezingen. Zij willen net als Scalfaro verdere hervormingen om te voorkomen dat verkiezingen weer een impasse opleveren: verdere aanscherping van de kieswet naar een meerderheidsstelsel, directe verkiezing van de premier en/of van de president en garanties dat de winnaars in zo'n meerderheidsstelsel niet alle macht naar zich toe kunnen trekken.

Links heeft nog geen duidelijk standpunt bepaald. Binnen de PDS leven grote bezwaren tegen een presidentieel stelsel. Mario Segni, twee jaar geleden gangmaker achter het referendum voor hervorming van de kieswet, zegt dat de PDS ten onrechte bang is voor een sterke man en zou moeten begrijpen dat een presidentieel stelsel een effectiever beleid mogelijk maakt. In een interview dat La Stampa vanmorgen publiceerde, dreigt hij uit de centrum-linkse alliantie te stappen wegens de aarzelingen bij links.

Berlusconi, die in januari wegens corruptie terecht moet staan, weet dat hij door snelle verkiezingen in grote problemen komt, maar kiest voor de aanval: wie hem niet wil als kandidaat-premier moet het maar op eigen houtje proberen, schreef hij. Toch blijven andere namen de ronde doen; zelfs die van Antonio Di Pietro weer, de gangmaker achter de smeergeldonderzoeken tegen de Berlusconi's. In een artikel in het tijdschrift Micromega maakt Di Pietro vandaag duidelijk dat hij geen eigen partij wil oprichten, maar zich woordvoerder voelt van de Italianen die meer duidelijkheid en daadkracht in de politiek willen.