Rechtszaak overleden Zwitser die joden redde

ST. GALLEN, 28 NOV. Een rechtbank in het Zwitserse district St. Gallen zal donderdag opnieuw uitspraak doen in de rechtszaak tegen een inmiddels overleden politiechef uit het kanton, Paul Grüninger, die in 1939 werd veroordeeld wegens vervalsing van papieren van joodse vluchtelingen.

Grüninger redde destijds de levens van zo'n 3.000 Oostenrijkse joden, die naar Zwitserland waren gevlucht nadat het land op 19 augustus 1938 zijn grenzen had gesloten voor de vluchtelingen. Vanaf die datum waren alle joden die naar Zwitserland kwamen verplicht een visum aan te vragen. Op verzoek van de Zwitserse autoriteiten voorzag het Duitse nazi-regime de paspoorten van alle joden van de letter 'J', zodat bij de grens gemakkelijk kon worden vastgesteld of de vluchtelingen joods waren.

Volgens schattingen van joodse belangenorganisaties wezen de Zwitserse autoriteiten de visumaanvragen van zo'n 10.500 joodse vluchtelingen af. De regering in Bern vond hun joodse afkomst niet voldoende voorwaarde om in aanmerking te komen voor asiel. Paul Grüninger, die destijds politiechef was in het Zwitserse district St. Gallen, vervalste voor Oostenrijkse joden in hun immigratiepapieren de data waarop zij Zwitserland waren binnengekomen. Nadat dit in 1939 was ontdekt werd Grüninger ontslagen en veroordeeld tot een boete van 300 Zwitserse Franken. De toen 48-jarige Zwitser verloor zijn recht op pensioen en vond nooit meer een vaste baan. In 1972 overleed hij.

Familieleden hebben reeds vier mislukte pogingen gedaan tot postuum eerherstel van Grüninger. Hoewel de Zwitserse regering vorig jaar bekendmaakte dat de politiechef “ieders respect verdient voor zijn onzelfzuchtig gedrag”, werd een verzoek een plein in St. Gallen naar hem te noemen begin dit jaar afgewezen.

Verwacht wordt dat Grüninger donderdag alsnog volledig zal worden gerehabiliteerd. De rechtszaak is heropend omdat de rechters die hem destijds veroordeelden dit wellicht niet zouden hebben gedaan als ze hadden geweten welk lot de teruggestuurde joden wachtte. De Zwitserse regering heeft dit jaar voor het eerst haar verontschuldigingen aangeboden voor de manier waarop het land joodse vluchtelingen voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft behandeld. (AFP, AP)