Doorbraak Israel en Syrië blijft uit

BARCELONA, 28 NOV. De Euro-mediterrane top in Barcelona heeft vooralsnog geen directe doorbraak opgeleverd in het vredesproces tussen Israel en Syrië. De Syrische minister van buitenlandse zaken, Farouk al-Shara, weigerde met zijn Israelische ambtgenoot Ehud Barak te gaan praten, ondanks een emotionele oproep van Barak “de muren van wantrouwen” tussen beide landen te slechten.

Het vredesproces tussen Syrië, met in zijn gevolg Libanon, en Israel zit al geruime tijd in een impasse. Hoop op een mogelijk nieuw initiatief ontstond door recente uitspraken van de Israelische premier Peres dat Israel bereid is alle kansen te baat te nemen om de betrekkingen met de buurlanden Syrië en Libanon te normaliseren.

In aanwezigheid van de vijftien ministers van buitenlandse zaken uit de Europese Unie en van twaalf ministers uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten, richtte Barak zich gisteren in zijn toespraak rechtstreeks tot Farouk Al-Shara. “We hebben elkaar bestreden op het slagveld en we hebben het bloed vergoten van onze dappere soldaten, de beste zonen van Syrië en Israel”, aldus de voormalige stafchef van het Israelische leger. De Syrische minister toonde zich onbewogen, en reageerde pas later in zijn toespraak tot de bijeenkomst met een herhaling van de Syrische positie: volledige vrede tegen een volledige Israelische terugtrekking van de Hoogvlakte van Golan.

Achter de schermen probeerden met name Egyptische diplomaten een rechtstreeks gesprek tussen Barak en Al-Shara te arrangeren, maar zij slaagden daar volgens de Israelische bronnen niet in. Een Israelische woordvoerder zei te verwachten dat een dergelijke, informele dialoog ook op de tweede en laatste dag van de conferentie in Barcelona niet zal plaatshebben, maar hij tilde daar niet zo zwaar aan. “We hebben ons steeds bereid getoond om te praten met Syrië, maar we hadden er ook niet op gerekend dat zo'n gesprek tijdens deze conferentie zou plaatshebben.” De Franse minister van buitenlandse zaken, Hervé de Charette, zei te hopen dat “binnen enkele weken” alsnog zo'n doorbraak zal geschieden.

De Spaanse minister van buitenlandse zaken en gastheer in Barcelona, Javier Solana, verklaarde gisteren dat de Euro-mediterrane conferentie niet is bedoeld om het vredesproces in het Midden-Oosten een extra impuls te geven. Desondanks speelde het onderwerp een grote rol op de bijeenkomst in Barcelona. Vanochtend werd onder Spaanse regie nog druk gesleuteld aan compromisteksten voor de vanmiddag aangenomen slotverklaring die voor zowel Israel als Syrië aanvaardbaar zijn. Israel verzette zich tegen een oproep tegen verspreiding van kernwapens. Volgens een woordvoerder voelt Israel er weinig voor afspraken te maken over (nucleaire) wapenvermindering met landen in de buurt als Irak en Iran, die een bedreiging blijven vormen voor de veiligheid van Israel. Syrië wilde dat in de passage over bestrijding van terrorisme een uitzondering wordt gemaakt voor guerrillastrijders die opkomen voor de zelfbeschikking van hun land, een verwijzing naar de toestand in Zuid-Libanon.

Gisteravond ondertekenden Israel en Mauretanië wel een akkoord over het aanknopen van diplomatieke betrekkingen. Bij het aangaan van die betrekkingen speelt Spanje een belangrijke bemiddelende rol. De Spaanse ambassade in Mauretanië zal voortaan ook de Israelische belangen behartigen, terwijl de ambassade in Israel in het vervolg ook de diplomatieke honneurs voor Mauretanië waarneemt. Mauretanië volgde ten tijde van de Golfoorlog een sterk pro-Iraakse koers. De laatste tijd is er evenwel een radicale kentering gekomen in de houding ten opzichte van Israel.