Courtney Pine groeit uit tot Coltrane-adept

Concert: Courtney Pine. Gehoord: 25/11 Nighttown (Rotterdam). Herhaling: 3/12, Bimhuis (Amsterdam).

Volgens de Britse saxofonist Courtney Pine is de toekomst van jazz gelegen in een huwelijk met hiphop. Hij is niet de enige die dat gelooft: Buckshot LeFonque, Greg Osby en het Nederlandse SFeQ, om enkele groepen te noemen, streven iets soortgelijks na. Het resultaat van dit soort combinaties is niet zelden dat de hiphop de beats levert en de jazz hier en daar voor een solo op een akoestisch instrument mag zorgen.

Courtney Pine liet zaterdagavond in Rotterdam zien dat er nog een andere arbeidsdeling mogelijk is: een traditioneel jazzkwartet met piano, aangevuld met een scratcher en een man die voor samples en elektronische geluiden zorgt. Die laatste twee, dj Pogo en hardware-man Sparkii, hebben genoeg vermogen in huis om het totaalgeluid te domineren, maar doen dat niet. Pine heeft ze eenzelfde rol gegeven als iedere andere solist c.q. begeleider. Hierdoor doet zich slechts heel af en toe de merkwaardige situatie voor dat de drummer en de contrabassist werkeloos zitten te luisteren naar samples van hun eigen instrument.

De van oorsprong Jamaïcaanse Courtney Pine, die in 1986 de Britse jazzscene een impuls gaf na zijn zeer succesvolle plaat Journey to the urge within, en nadien onder meer een uitstapje naar reggae maakte, is inmiddels uitgegroeid tot een Coltrane-adept van het zuiverste water. Hij komt daar ook rond voor uit en dat maakt het beter pruimbaar. De eindeloze, bezwerende riedels over alle registers van zijn sopraan- of tenorsaxofoon, al dan niet in extenso herhaald, gaan na een tijdje door merg en been.

Wat techniek en intensiteit betreft doet Pine bepaald niet onder voor zijn voorbeeld. Eerdere kritiek op Pine's muziek, dat die te lichtvoetig en gemakkelijk zou zijn, weet hij hiermee effectief van zich af te schudden. Wat Miles Davis ooit tegen John Coltrane gezegd schijnt te hebben, geldt echter onverkort voor Pine: “Als je niet weet hoe je moet stoppen, probeer dan eens dat ding uit je mond te halen.”

De inbreng van DJ Pogo komt in de vorm van scratches die fungeren als fill ins. Vroeger wisselden de eerste en de tweede solist elkaar af met korte statements, nu gaat Pine de dialoog aan met zijn dj. Die gooit er flarden tekst doorheen of repeterende piepjes. Het blijft evenwel lastig om de virtuositeit van scratchers te beoordelen, laat staan van mensen die hardware bedienen.

Hoewel soms onderbouwd met een stevige groove, verzorgd door de buitengewoon strakke bassist Charnett Moffett, bleef Pine's hiphopjazz voor de meeste aanwezigen moeilijk om te zetten in lichaamsbewegingen. Pine doorzag het probleem en loste dit op door halverwege het concert dj Pogo een dansplaat te laten opzetten en zelf met zijn band vijf minuten het podium te verlaten.

Courtney Pine heeft na bijna tien jaar een nieuwe modieuze vorm gevonden, die zowel jazzliefhebbers als hiphoppers zou kunnen boeien. Zijn eerste cd op deze weg is reeds verschenen bij Verve, met een bezetting die misschien iets degelijker is dan die tijdens zijn Teacher's Jazz toernee. Hopelijk ziet hij zelf ook in dat hij zich niet meer hoeft te bewijzen.