Busstaking wekt wrevel bij Kamer

DEN HAAG, 28 NOV. Maandag is het zover. Dan moet de Tweede Kamer laten weten of er concurrentie in het stads- en streekvervoer komt. Het is echter de vraag of de busstaking van vrijdag op de uitkomst van dit debat veel invloed zal hebben. Belangrijker is een ruim twintig kantjes tellende brief over het onderwerp, die minister Jorritsma (verkeer en waterstaat) vorige week vrijdag verstuurde.

Die brief was nodig, omdat een eerder debat over mogelijke concurrentie bij bus, tram en metro twee maanden geleden verzandde in chaos. De Tweede Kamer bleek weliswaar veel twijfel te hebben, maar was intussen hopeloos verdeeld over hoe het wél zou moeten. Tegenover mogelijke, inderhaast aangedragen alternatieven als het 'Franse model' (PvdA) en het 'Zweedse model' (D66) stond een rapport over marktwerking waaraan de commissie-Brokx enkele jaren gewerkt heeft. Met de daarin bepleite opzet is bovendien ervaring opgedaan, door middel van twee nog onder oud-minister Maij-Weggen uitgevoerde concurrentie-experimenten.

In de brief van dit weekeinde wordt een verzoenende toon aangeslagen. Het gaat bij de invoering van concurrentie om een “stapsgewijs proces”, schrijft minister Jorritsma, dat nog “meermalen onderwerp zal zijn van politieke besluitvorming”. Er staan woorden als 'gefaseerd' en 'getemporiseerd' in en ook de bescherming van consumenten en werknemers wordt niet vergeten. D66 en PvdA hebben zich al waarderend over de inhoud van de brief uitgelaten. Omdat deze fracties twee maanden geleden de grootste bedenkingen hadden, is de kans toegenomen dat er inderdaad marktwerking in het stads- en streekvervoer komt.

Ook is de Tweede Kamer bepaald niet gecharmeerd van de aangekondigde staking. De PvdA vindt dat het “weer ten koste van de klant gaat”, VVD-woordvoerder Remkes zei dat hij “niet onder de indruk” van de stakingsdreiging is. Dat komt ook omdat Jorritsma het voorstel van de commissie-Laan om bij openbare aanbesteding steeds het personeel van de oude concessiehouder over te nemen, niet klakkeloos terzijde schuift, wat de bonden wel suggereren. Er zitten voordelen en nadelen aan, schrijft ze. Het advies van de commissie zou kunnen gaan gelden als de oude en de nieuwe concessionaris er niet in slagen een bevredigende oplossing voor het personeel te vinden.

Als de aangekondigde staking vrijdag doorgaat, kan het jaar 1995 in de annalen van het streekvervoer definitief als hét actiejaar worden bijgeschreven. Begin dit jaar zorgden de flexibiliseringsvoorstellen van busvervoerder VSN, bedoeld om de aangekondigde concurrentie beter aan te kunnen, tot een hoogoplopend CAO-conflict. Gevolg was een staking van bijna vier weken. Onder leiding van een speciaal aangestelde arbitragecommisie werd vervolgens een compromis gesloten waarin VSN de mogelijkheid kreeg chauffeurs flexibeler in te roosteren.

De komende actie is bedoeld om de politiek onder druk te zetten en heeft formeel geen betrekking op de huidige arbeidsvoorwaardenovereenkomst (CAO) in het streekvervoer. Op de achtergrond speelt het CAO-overleg echter wel degelijk een rol. De huidige CAO is maar voor een jaar afgesloten, met ingang van 1 januari 1996 moet er officieel alweer een nieuwe overeenkomst op tafel liggen. Half december zullen werkgevers en vakbonden hun voorstellen voor de nieuwe CAO formeel uitwisselen.