VS sluiten aanpassing van akkoord Dayton uit

SARAJEVO, 27 NOV. De Amerikaanse regering heeft nieuwe onderhandelingen over een aanpassing van het vredesakkoord over Bosnië, zoals geëist door de Bosnische Serviërs, uitgesloten. De leider van de Bosnische Serviërs, Karadzic, zei gisteren dat Sarajevo “het Beiroet van Europa” wordt als het vredesverdrag niet wordt aangepast.

De Amerikaanse bemiddelaar in de crisis in ex-Joegoslavië, Richard Holbrooke, zei naar aanleiding van de eisen van de Bosnische Serviërs dat onderhandelingen over of aanpassingen van het in Dayton geparafeerde akkoord onmogelijk zijn. Hij zei dat het akkoord begin volgende maand in Parijs wordt ondertekend in de vorm waarin het in Dayton is geparafeerd. “Er zal geen verschil bestaan tussen Dayton en Parijs.”

Ook de Amerikaanse minister van defensie, Perry, sloot nieuwe onderhandelingen uit. Hij zei verder dat Washington geen enkele soldaat naar Bosnië zal sturen voor de internationale vredesmacht als een van de Bosnische oorlogspartijen het akkoord van Dayton schendt of afwijst.

De Bosnische Serviërs hebben de afgelopen dagen heftig geprotesteerd tegen bepalingen in het akkoord van Dayton, met name die over de status van Sarajevo. Sarajevo moet de ongedeelde hoofdstad van Bosnië worden, hetgeen betekent dat de Bosnische Serviërs de vijf voorsteden van de stad die ze beheersen onder gezag van de centrale Bosnische regering moeten plaatsen.

Sinds vrijdag hebben inwoners van die Servische voorsteden elke dag betoogd tegen het akkoord. Volgens een van de sprekers bij zo'n betoging komt dat erop neer dat de Bosnische Serviërs “120.000 Serviërs, vijfduizend graven, duizenden strijders en eenderde van de Bosnisch-Servische industrie moeten overdragen aan de moslims”. Tijdens de demonstraties riepen moeders in het zwart in koor: “Slobo, kom hier en tel onze doden.” Met Slobo wordt de Servische president Slobodan Miloševic bedoeld, die het akkoord van Dayton namens de Bosnische Serviërs heeft ondertekend.

Ratko Mladic, de opperbevelhebber van het leger van de Bosnische Serviërs, liet zaterdag weten te weigeren zijn troepen uit Sarajevo terug te trekken. Radovan Karadzic zei zaterdag na een bijeenkomst van zijn 'regering' in Pale het akkoord van Dayton te onderschrijven, maar aanvullend overleg te wensen over Sarajevo, omdat “de Bosnische Serviërs weigeren de autoriteit van de moslims te accepteren”. Ook hij zei dat het leger van de Bosnische Serviërs zich niet van de frontlijn in Sarajevo zal terugtrekken. Gisteren zei Karadzic: “Het plan moet worden veranderd. Sarajevo wordt het Beiroet van Europa. Het zal nog tientallen jaren bloeden.” Karadzic zei overigens zelf naar Parijs te zullen gaan voor de ondertekening van het akkoord; dat hij daarbij het risico loopt te worden gearresteerd - er loopt een internationaal aanhoudingsbevel tegen hem wegens de verdenking verantwoordelijk te zijn voor oorlogsmisdaden - leek hem niet te deren. Hij zei het internationale tribunaal in Den Haag, dat het arrestatiebevel heeft uitgevaardigd, niet te erkennen.

Ook de president van Joegoslavië (Servië en Montenegro), Zoran Lilic, zei gisteren dat “bepaalde punten” in het akkoord van Dayton “moeten worden gecorrigeerd”. Hij trad niet in details.

In het noordwesten hebben de Bosnische Kroaten dit hele weekeinde in het gebied dat ze op grond van het vredesakkoord moeten ontruimen hun strategie van verbrande aarde voortgezet. In de stad Mrkonjic Grad staken ze het ene huis na het andere in brand. Mrkonjic Grad moeten de Kroaten volgens het verdrag van Dayton overdragen aan de Bosnische Serviërs, op wie ze de stad pas onlangs veroverden. Ooggetuigen noemden de plundering van Mrkonjic Grad goed georganiseerd, systematisch en niet het werk van burgers maar van mannen in het uniform van het HVO, het leger van de Bosnische Kroaten.

In de Kroatische havenstad Dubrovnik protesteerden Kroaten tegen het akkoord van Dayton, omdat het een gebiedsruil bevat waar ze bezwaar tegen maken. Op grond van het akkoord krijgen de Bosnische Serviërs een klein stukje Kroatisch grondgebied, het schiereiland Prevlaka, in ruil voor gebied even ten noorden van Dubrovnik. Prevlaka ligt dertig kilometer ten zuiden van Dubrovnik. Het schiereiland geeft de Bosnische Serviërs een uitgang naar zee, hetgeen de vervulling betekent van een van hun belangrijkste wensen. De Kroaten krijgen daarvoor de garantie dat Dubrovnik niet meer vanuit de heuvels ten noorden van de stad kan worden beschoten. De tweeduizend protesterende Kroaten willen van die ruil echter niets weten. Ze droegen leuzen mee als: “Prevlaka is Kroatië” en “Het weggeven van Prevlaka is verraad”. (Reuter, AFP, AP)