Kirsan Iljoemzjinov; Miljonair mag lege schaakkas vullen

Zelden is een schaakfunctionaris in zo'n grote eendracht gekozen als de nieuwe president van de wereldschaakbond (FIDE), Kirsan Iljoemzjinov. 95 Stemmen voor, 3 tegen, 4 onthoudingen. Het gaf niet dat hij nauwelijks Engels sprak en dat zeer weinigen van de afgevaardigden naar het FIDE-congres ooit van hem gehoord hadden. Ook niet dat het onlogisch kon lijken om eerst de vorige president, Campomanes, tot aftreden te dwingen en vervolgens een door hem hartelijk aanbevolen opvolger te kiezen. Menig afgevaardigde zal gedacht hebben: sympathiek van Campomanes dat hij na de FIDE-kas geleegd te hebben nu een opvolger aanwijst die hem weer vullen kan.

Kirsan Iljoemzjinov (33 jaar oud) is zeer rijk. Naar eigen zeggen ging het zaken doen hem vervelen: “Een zak geld, nog een zak geld...“ Nu is hij president van de republiek van de Kalmukken, een 'autonome republiek' binnen de Russische Federatie, gelegen ten noordwesten van de Kaspische Zee, met een paar honderdduizend inwoners.

Het was vrijdag op het congres bij Parijs waarlijk grote verzoendag. De afgezette Campomanes werd tot ere-president benoemd. Een lege titel, maar er werd voor hem ook een nieuwe functie gecreëerd, 'chairman', waarvan niemand nog weet wat die gaat betekenen. Campomanes zei dat hij zich volgend jaar helemaal terug zal trekken, maar dat zei hij in 1990 en in 1994 ook. Karpov hield een rede waarin hij Iljoemzjinov prees en zich met Campomanes verzoende. Alle elkaar bestrijdende groepen verenigden zich nu achter Iljoemzjinov. En uit Moskou liet zelfs Jeltsin van zijn ziekbed telefonisch weten dat het goed was.

Zijn grote onbekendheid verdient Iljoemzjinov niet helemaal. Begin van dit jaar stond in het Russisch/Engelse tijdschrift The Chess Herald (het blad van de Russische Kasparov-aanhangers) een interview met hem, waaruit blijkt dat hij wel degelijk zijn sporen in de schaakwereld heeft verdiend. Hij organiseerde in 1994 het Russisch kampioenschap, speelde een rol bij de organisatie van de olympiade in Moskou 1994 en heeft toegezegd om in 1998 de olympiade in zijn hoofdstad Elista te laten houden. Hij beschrijft zichzelf als een 'chessaholic'. “Toen ik 15 was, in de negende klas, won ik het kampioenschap van de Kalmukse republiek voor volwassenen met 10 uit 11.“...“Als ik doorgegaan was met schaak studeren, was ik niet gestopt bij het grootmeesterniveau.“ Zou hij wereldkampioen zijn geworden? “Ik kan het niet met zekerheid zeggen. Maar mezelf kennende ben ik er absoluut van overtuigd dat ik dat niveau had kunnen bereiken.“ Ook wij buiten Rusland hadden zijn naam kunnen kennen, als we niet zo vergeetachtig waren. In 1990 kreeg Kasparov voor zijn overwinning op Karpov behalve het prijzengeld ook een trofee met 1123 diamanten. Hij verkocht de trofee ten bate van Armeense oorlogsslachtoffers. De koper was Iljoemzjinov.

Iljoemzjinovs grote taak voor het komend jaar is het tot stand brengen van de herenigingsmatch tussen Kasparov en de winnaar van Karpov-Kamsky. Zijn verhouding met Karpov is duidelijk uitstekend. Op het FIDE-congres waren zij als broertjes. Of Kasparov nog steeds zo veel van hem houdt als een jaar geleden, is de vraag. Bij de drie bonden die tegen Iljoemzjinov stemden was de Russische bond, de vrienden van Kasparov. Een pikante situatie. Volgens de reglementen van de FIDE moet een president voorgesteld worden door zijn eigen bond. In het geval van Iljoemzjinov zou dat de Russische bond moeten zijn, want een Kalmukse schaakbond is geen lid van de FIDE, net zo min als de Friesche Schaakbond dat zou kunnen zijn. Was het mogelijk om Iljoemzjinov als het ware op persoonlijke titel tot president te benoemen, in strijd met het reglement? Advokaten, altijd bij de hand voor zulke gevallen, toonden aan dat men zich met een beetje goede wil nog net binnen de grenzen van de legaliteit kon wanen, een vertrouwd schouwspel binnen de FIDE.

Met de match Karpov-Kamsky lijkt het wel goed te zitten. Montreal garandeert een miljoen dollar prijzengeld en beloofde er nog 700.000 dollar bij te zoeken, waardoor de match 350.000 dollar belangrijker zou worden dan Kasparov-Anand. Volgend jaar oktober zijn er weer verkiezingen. Als Iljoemzjinov tegen die tijd ook de herenigingsmatch veilig heeft gesteld, zal hij zeker mogen blijven totdat na het zaken doen ook het FIDE-presidentschap hem gaat vervelen.