Geplaagde regering Spanje blij met bliksemafleider

MADRID, 27 NOV. Een welkome afwisseling van de binnenlandse beslommeringen. De Spaanse minderheidsregering van premier Felipe González heeft zo zijn eigen redenen om de Euro-mediterrane conferentie die deze dagen in Barcelona wordt gehouden tot een succes te maken. Aangeschoten door de golf van schandalen, zonder een parlementair goedgekeurde begroting voor het komende jaar en met de vervroegde verkiezingen in het vooruitzicht kan het kabinet wel wat afleiding van de publieke opinie gebruiken. En bovendien betreft het hier de zuidflank van Europa, een gebied waar Spanje graag een sleutelrol in wil spelen.

Het was uitgerekend een schandaal rond diezelfde zuidflank die Spanje de afgelopen weken griezelig dicht bij een constitutionele crisis bracht. Het ging daarbij om een storting enkele jaren terug van 100 miljoen dollar aan gelden van het Kuwait Investment Office (KIO) op Zwitserse bankrekeningen van de ambassadeur van de Spaanse koning Juan Carlos. Onder meer de voorpublikatie uit een onderzoekswerk stelde dat de monarch met de storting is gechanteerd. De beschuldigingen, inmiddels door het openbaar ministerie weersproken, hadden grote opschudding tot gevolg, waarbij het grootste deel van de politieke partijen zich genoodzaakt zag zijn onvoorwaardelijk vertrouwen in Juan Carlos uit te spreken.

De Euro-mediterrane conferentie biedt Spanje een uitgelezen gelegenheid zich weer eens van zijn betere kant te laten zien. Drieduizend goed bewapende politie-agenten hebben van Barcelona een goed bewaakte veste gemaakt. Niet zonder reden: de radicale Egyptische Gama'a al Islamiya (islamitische groep) heeft al laten weten dat met de conferentie het “tijdperk van het georganiseerde Euro-terrorisme” is aangebroken, waartegen de islamitische beweging de plicht heeft zich te verdedigen.

Deze zomer slaagde de Spaanse premier er in tijdens de Europese top in Cannes reeds een toezegging van 4,6 milard ecu aan Eurosteun los te peuteren voor de Middellandse-Zeelanden. Een succes, meent men in diplomatieke kringen. Een concessie ook voor het bezweren van het Spaanse verzet tegen de eenzijdige aandacht van Europa voor de oostflank. Een logische voortzetting van het document voor de versterking van de Euro-mediterrane politiek dat eind 1994 onder leiding van de Spaane Euro-Commissaris Manuel Marín tot stand kwam.

Spanje neemt bij uitstek een sleutelpositie in tussen het rijke Europa en de zuidelijke Middellandse-Zeestaten, zo vertolkte het dagblad El País het algemene gevoel. Als het land er niet in slaagt een brugfunctie te vervullen, is het veroordeeld tot een bestaan van knorrige grenswacht aan de Europese versie van de Rio Grande. Net als tussen Mexico en de Verenigde Staten heeft Spanje immers in toenemende mate te maken met een illegale immigratie over de Straat van Gibraltar. In de Spaans-Afrikaanse enclave Ceuta kwam het begin oktober tot een ernstige vechtpartij tussen honderden illegale immigranten en de oproerpolitie.

Spanje heeft alle belang bij goede relaties met zich bij voorkeur stabiel ontwikkelende zuiderburen. Dat neemt niet weg dat juist met Spanje de potentiële ruzies voor het oprapen liggen. Zo zijn de diplomatieke betrekkingen met Marokko - een land dat geldt als een factor van stabiliteit in de regio - de afgelopen maanden uiterst moeizaam geweest. Het jaren slepende conflict rond de vernieuwing van de visserij-concessie voor de Marokkaanse kust leidde in Spanje tot een half jaar werkloosheid van vrijwel de gehele zuidelijke vissersvloot. Het uiteindelijke akkoord dat deze maand werd gesloten leidde weer tot gekrakeel onder de Spaanse boeren, gezien de concessies die door Marokko waren afgedwongen op het gebied van onder andere tomaten.