Orange trekt zich verder terug in zichzelf

Het extreemrechtse Front Nationaal veroverde bij de Franse gemeenteraadsverkiezingen van juni drie zuidelijke steden (Orange, Toulon en Marignane). Partijleider Jean-Marie Le Pen riep ze onlangs op tot agressievere politiek. Momentopname van Orange, vijf maanden nadat de 'nationale voorkeur' er de macht overnam.

ORANGE, 25 NOV. Burgemeester Jacques Bompard neemt de pijp uit de mond en vaart uit tegen de 'omgekeerde kolonisatie' van Frankrijk door haar vroegere koloniën. De apotheose komt onverwacht: “Ik voel mij hier vandaag zoals een Israeliet zich gisteren in nazi-Duitsland moet hebben gevoeld. Ik wordt in Frankrijk vervolgd omdat ik van mijn land houd.”

De stad Orange, met zijn antieke amfitheater een bekende pleisterplaats voor Noordeuropeanen op doorreis naar de Middellandse Zee, ziet er niet anders uit dan vòòr de burgemeesterskandidaat van het Front National met 87 stemmen voorsprong de verkiezingen won. Dankzij een electoraal systeem dat automatisch een meerderheid in de gemeenteraad oplevert, kan de burgemeester doen wat hij wil. Binnen de grenzen van de wet, dat is zijn enige handicap.

De 28.000 inwoners van Orange oordelen gemengd over de nieuwe wind in hun stad. Plaatselijke journalisten vertellen dat menige winkelier en café-houder op de uitslag reageerde als op een gewonnen bekerwedstrijd. Het zomerse operafestival Les Chorégies d'Orange voert sindsdien een bitter gevecht met de nieuwe burgemeester. Toen Bompard geen voorzitter van het bestuur mocht worden, trok hij de gemeentelijke subsidie van 1 miljoen franc in. Deze week besloot het bestuur toch maar in Orange te blijven. Zonder het Romeinse theater van Orange zijn er geen Chorégies. Ook kleinere stichtingen en verenigingen raken hun subsidie kwijt - soms met dramatische sociale consequenties. Enige honderden verontruste burgers hebben groepen als 'Alerte Orange' en 'Faire Face' opgericht om ontsporingen aan de kaak te stellen.

Voor oud-burgemeester Alain Labé, uitgetreden socialist die de stad zes jaar bestuurde, lijdt het geen twijfel: “Onze nederlaag is de nederlaag van het burgerschap. Je ziet nu dat de stad zich verder in zichzelf terugtrekt. Aan iedere opening naar de buitenwereld wordt een eind gemaakt. Bompard is extreem rechts en gestoord. Hij kan een half uur keurig praten en dan slaan opeens de stoppen door. Het is politieke calculatie maar ook gewone razernij.”

Volgens de oud-burgemeester is Bompard bovendien een leugenaar die iedereen vertelt dat hij een puinhoop heeft aangetroffen. Zo tracht hij zich geliefd te maken bij de tweederde van de Orangenaren die niet op hem hebben gestemd. Donderdag diende Labé een strafklacht in tegen de nieuwe burgemeester wegens smaad: “Hij beschuldigt mij van alles en heeft nooit bewijzen, maar dan is het al te laat. De man leeft zijn persoonlijke haat uit. Vooral ten koste van zwakkeren, immigranten, werkloze jeugd. Als geschiedenisleraar maak ik mij grote zorgen dat zijn verhalen aanslaan bij mensen die het niet kunnen controleren. Het is de beste leerling van Le Pen.”

Orange is te klein om echte, eindeloze 'banlieues' te hebben, maar er zijn buitenwijken, waar veel Noordafrikaanse immigranten wonen. La Tourre is er zo één, een aaneenschakeling van zes verdiepingen hoge betonnen flatgebouwen. Netjes geverfd, vlak vòòr de laatste verkiezingen, naar bij navraag blijkt. Een politieauto rijdt een paar rondjes en verdwijnt weer, langs de apotheek en het snackbarretje, de enige verkooppunten van de wijk.

Achter een matglazen deur ligt het Centre Social. Een stuk of zes opgeschoten jongens zitten, hangen en staan bij de balie. Zij dragen glimmende jacks, baseballpetjes, lichtgevende sportschoenen. Fouzia, een opbouwwerkster, vertelt dat de jongens het lokaal een paar jaar geleden min of meer hebben gekraakt omdat er in de hele wijk geen hok of zaal was. Ruiten ingooien was het enige tijdverdrijf. Teldjoune, Abdellah, Hakim en Anthony hebben alles wekenlang geverfd. Intussen is het een stichting geworden die de kleintjes van de straat houdt, met spelletjes en voorlezen. Grotere kinderen, waarvan de ouders vaak geen Frans lezen, krijgen hulp bij hun huiswerk. De oudsten gaan binnenkort met de bus naar Parijs om het Institut du monde Arabe te bezoeken.

De jongens gedragen zich niet als bestuur. Wat wil je, als je werkloos bent, 22 of 24 jaar oud en zonder uitweg of voorbeeld. De een steekt voor de grap de helm van de ander in brand. De volgende pest een opbouwende boksleraar een beetje. En eigenlijk willen ze alles van Nederland weten, hoe een coffeeshop er uit ziet. Wie de sponsors zijn van Ajax en PSV weten zij al. Hoe het leven onder het Front National is? “Ik slaap nog steeds uitstekend”, is het cynische antwoord. Zij hebben niet gestemd toen het kon.

Ieder jaar krijgt het buurthuis 85.000 gulden van de gemeente. Particuliere stichtingen en sociale kassen verdubbelen dat bedrag. De nieuwe burgemeester van Orange heeft het bestuur van dit en andere buurthuizen ontboden en gezegd dat alle subsidies worden bekeken. Sindsdien hebben Fouzia en haar jongens niets meer gehoord. Het eind van het jaar nadert. Als het stil blijft staan de kinderen in januari weer op straat.

Fouzia: “Ik woon in een dorp waar geen racisme is. In deze wijk wel. De niet-Arabische minderheid staart ons, die een donkerder gezicht hebben, wantrouwend aan. Als het buurthuis dichtgaat zie ik er wel een politiebureau komen. Dan wordt het hier pas echt een 'hete wijk'.”

Burgemeester Bompard, lid van het Front National sinds de oprichting 22 jaar geleden, stelt dat hij nog geen enkele harde 'FN-maatregel' heeft genomen. Alleen zoekt hij een oplossing voor het gat van 19 miljoen franc dat hij heeft aangetroffen. Zijn voorganger ontkent het bestaan van dat gat categorisch, maar het stadhuis besnoeit links en rechts in het belang van 'een goed beheer van de gemeentegelden'. Bompard: “Mijn tegenstanders verwijten mij dat ik geobsedeerd ben door bezuinigingen. Dat is het grootste compliment dat men mij kan maken. Ik ben burgemeester voor alle inwoners van Orange. Ik heb een niet-politieke verkiezingscampagne gevoerd. Wat ik toen heb beloofd voer ik uit. Gezond verstand is mijn belangrijkste richtsnoer.”

Uw partijleider Le Pen gaat het niet hard genoeg met de invoering van het Front National-beleid in Toulon, Marignane en Orange. Hij heeft u drieën laatst tot de orde geroepen. Gaat u nu meer werk maken van de 'préférence nationale'?

“Burgemeesters maken geen wetten, zij passen ze alleen toe. Ik ben het met Le Pen eens dat wij, zeker gezien de dramatische financiële toestand van de gemeente, illegale vreemdelingen geen geld meer kunnen geven. Dat is niets bijzonders. Als ik in Duitsland of Algerije, of in Israel ben en ik heb geld nodig, dan zegt de regering ook: ga maar naar je eigen consul. Die geeft dan wel of geen financiële hulp. Als men mij om geld vraagt heb ik de plicht te controleren of zo iemand hier legaal is. Ik pas de wet toe, de hele wet en niets dan de wet.”

Heeft u redenen om aan te nemen dat er misbruik wordt gemaakt?

“Toen ik alleen nog maar lid van de gemeenteraad was kreeg ik veel brieven van burgers die klaagden over een slechte verdeling van sociale uitkeringen. Sinds ik tot burgemeester ben gekozen krijg ik nooit meer zulke brieven. Het gaat dus goed. Ik heb daar niets bijzonders voor gedaan. Ik denk dat de volkswil zich heeft uitgedrukt door mijn verkiezing. Een aantal mensen die misbruik maakten hebben begrepen dat zij te ver zijn gegaan.

“Het was goed dat Le Pen herinnerde aan onze verkiezingsbelofte om drastisch te bezuinigen, met name op susbsidies aan allerlei oncontroleerbare stichtingen en illegale vreemdelingen. Dat is nuttig in een tijd waarin iedereen ons tracht zwart te maken terwijl politici, van de gaullisten, via de centrum-partijen tot en met socialisten en communisten, veel hardere maatregelen tegen immigranten nemen dan wij. Daar windt niemand zich over op. Het Front National strijdt niet tegen immigranten, maar tegen de immigratiepolitiek van de Vijfde Republiek (het Frankrijk van De Gaulle en daarna, 1958 tot heden, red.). Zogenaamd Rechts en Zogenaamd Links hebben niets anderes gedaan dan Frankrijk uitverkopen aan de rest van de wereld.”

Le Pen heeft gezegd dat u voortaan de 'nationale voorkeur' strikt zou gaan toepassen. Hoe gaat u dat doen?

“Le Pen is een pure politicus. Hij kent het gemeentebestuur niet. Wij hebben hem uitgelegd dat de maatregelen om de 'nationale voorkeur' toe te passen niet tot onze competentie behoren. Ik ben er vòòr, daarover geen misverstand. Als ik morgen in het parlement zit zal ik er voor strijden. Gisteren was ik in Nantes. De burgemeester daar weigerde me te ontvangen omdat ik de 'nationale voorkeur' voorsta. Dat betekent dat hij dus de 'préférence étrangère' aanhangt. Dat is typerend. De Vijfde Republiek heeft de buitenlandse voorkeur in Frankrijk ingesteld. Als Frankrijk voortbestaat dan zal de Vijfde Republiek gelden als de zwartste periode in de Franse geschiedenis. Men gaat en masse tegen ons te keer omdat het Front National het echte alternatief vormt voor de Vijfde Republiek van collaborateurs met de machten achter de 'mondialisatie'.”

In Orange zijn de politieke krachten van oudsher versplinterd. Daardoor wisselt het stadhuis bij iedere verkiezing van burgemeester. Deze keer profiteerde de voormalige tandarts Bompard daarvan, die Jean-Marie Le Pen als zijn grootvader beschouwt. Hij waant zich een nieuwe bezem, maar niet alles hoeft anders. Gevraagd of hij het grote portret (van Willem van Oranje) in de hal heeft opgehangen, zegt hij: “O die Montesquieu daar? Nee hoor, die heb ik laten hangen, ziet u wel?”