Nikolo rijdt motorfiets

Heiliger Nikolaus, leg mir ein Äpfel, Bira, Nuss Des macht mir kein Verdruss. Und was noch mehr? Verhau du mir Mein Ärschle nicht so sehr!

Wie dacht dat het St. Nicolaasfeest typisch Nederlandse folklore is, heeft het mis. De oeroude legende van de bisschop van Myra leeft in vele Europese landen voort. Ook hier in Oostenrijk. De manier waarop de Goedheiligman daar wordt ingehaald, vertoont veel overeenkomsten, maar ook veel verschillen met de Nederlandse traditie.

St. Nicolaas heet in en om Wenen 'der Nikolo'. Het Nikolofeest wordt gevierd op 6 december, de naamdag van de heilige Nikolaus. Hij ziet er eigenlijk hetzelfde uit als onze Sinterklaas: lange witte baard, mijter, staf en tabberd. Zijn vervoermiddel is in Oostenrijk meestal een ezel, waarvoor de kinderen natuurlijk het nodige eten en drinken klaarzetten. Nikolo heeft een groot boek waarin alles over alle kinderen staat. Dat draagt hij overigens zelf, want hij moet het zonder knecht stellen. Zwarte Piet bestaat er niet en 'der schwarze Peter' is heel iemand anders. Nikolo draagt ook zelf de zak met cadeautjes op zijn rug. Traditioneel zaten daar appels, noten en pruimen in, maar hiermee laat de Oostenrijkse jeugd zich vandaag de dag niet meer afschepen.

Maar Nikolo komt niet alleen en de ondeugende kinderen ontkomen ook hier niet aan hun straf. Die wordt uitgedeeld door Nikolo's begeleider Krampus, de vertegenwoordiger van het kwade. Hier ontmoeten heiligenlegende en eeuwenoud heidens volksgebruik elkaar. Krampus komt op 5 december langs, een dag eerder dan Nikolo, als het ware om alvast een voorselectie te maken. Zijn uiterlijk houdt het midden tussen een duivel, een wild beest en een zwarte vogel. Hij heeft een pikzwart gezicht, een vuurrode tong en hoorntjes op zijn hoofd. Hij gaat gekleed in een zwarte vacht of verenpak. Zijn poten lijken op bereklauwen of vogelpoten, met grote scherpe nagels. Met ratelende kettingen slaat hij wild om zich heen. Krampus is de schrik van elk kind en een ware traumaveroorzaker voor de tere kinderziel. Geen wonder dat de 'hulp'-Nikolo's en -Krampussen die zich ook hier in de krant aanbieden 'Lehrer und Pädagogen' zijn, die een vreedzaam feest garanderen, 'keine Furcht, kein Schrecken'.

Het Nikolofeest is hier een typisch kinderfeest, dat overigens sterk moet concurreren met Kerstmis en de Kerstman. Een variant voor volwassenen met surprises, gedichten etc. zoals in Nederland vind je hier niet. Wel kun je elkaar een kaart sturen met de groeten van Nikolo of Krampus. Wat je daarmee de ander precies kunt meedelen wordt aan de eigen fantasie overgelaten. En natuurlijk kun je elkaar een Nikolo of Krampus cadeau doen. Vooral de Krampussen van gedroogde pruimen en walnoten, bij elkaar gehouden door tandenstokers, zien er creatief en oorspronkelijk uit.

Wat is het dan? Misschien komt het door het ontbreken van speculaas- en pepernotengeur. Of doordat we geen gedichten hoeven te maken en die ook niet hoeven te verwachten. Misschien komt het doordat we de live-uitzending van de aankomst van Sinterklaas in Nederland hebben gemist op televisie. Maar het échte Sinterklaasgevoel ontbreekt hier. In de stad Linz schijnt Nikolo dit jaar per motorfiets door de stad te rijden; nee, er gaat niets boven de Nederlandse Sint.