India; India behandelt zijn christenen als paria's

NEW DELHI, 25 NOV. De Indiërs houden doorgaans niet erg van christenen, zeker niet van die van eigen bodem. Buitenlandse missionarissen en nonnen worden door de regering bijna als paria's behandeld. De enige die op clementie kan rekenen is de 85-jarige Moeder Teresa, die met haar onvermoeibare werk voor zieken en wezen van alle geloven ook miljoenen Indiërs in haar ban heeft gebracht

Maar dat zelfs de hoogbejaarde non geen onbeperkt krediet geniet, moest ze deze week ervaren. Nadat ze zaterdag in New Delhi een campagne had ingeluid om de positie van de meestal zeer arme christenen in het land te verbeteren, buitelden de Indiërs direct over elkaar heen om haar terecht te wijzen.

Wat had de anders zo vereerde Moeder precies misdaan? Ze had durven aandringen op de instelling van een quotum voor banen en studieplaatsen voor christenen van kasteloze origine, zoals dat ook al jaren bestaat voor kasteloze hindoe's, sikhs en boeddhisten. Om haar eis kracht bij te zetten, maakte ze gebruik van het enige werkelijke machtsmiddel dat de christenen in India bezitten: hun dominante positie in het onderwijs.

Vooral de elite kijkt zeer neer op de Indiase christenen, meestal voormalige kasteloze hindoe's die zich louter hebben bekeerd om aan het levenslange stigma te ontsnappen dat op hun lage positie in de hindoe-hiërarchie rust. Maar diezelfde bovenlaag stuurt zonder enige gewetensbezwaren haar kinderen naar christelijke scholen, vaak de beste van het land.

Zo bleven op uitdrukkelijk verzoek van Moeder Teresa en andere invloedrijke christenen dinsdag 10.000 scholen en 240 hogescholen en universiteiten in het hele land gesloten. Veel hindoe-ouders waren zeer verbolgen over dit gebruik van de christelijke presentie in het onderwijs. “Waarom moet zoiets aan mijn dochter worden opgelegd”, vroeg een boze moeder in New Delhi. “Wij zijn hindoe's en hebben niets te maken met hun eisen.”

In de meeste commentaren werd met verbazing gereageerd op het standpunt van Moeder Teresa. Had ze niet altijd onderstreept dat voor haar alle mensen gelijk waren? En introduceerde ze door haar pleidooi voor speciale maatregelen voor de christenen niet juist een kaste-element onder de christenen? En dreigde ze met haar campagne voor de christenen niet de toch altijd al gevaarlijk sluimerende religieuze tegenstellingen in India te verscherpen?

Het felst was de kritiek uit rechtse hindoe-hoek. Daar wordt er meestal van uitgegaan dat India een land van en voor hindoe's is, dat voor minderheden als moslims en christenen slechts plaats heeft als die zich geheel schikken naar de wil van de hindoe-meerderheid.

Een zegsman van de oppositionele Bharatiya Janata Party stelde dat ze bezig was “het kwaad in haar religie in te voeren”. De radicalere Vishwa Hindu Parishad (VHP) zag geen enkele reden op de eis van de christenen in te gaan: “Christenen van kasteloze oorsprong moeten maar tot het hindoeïsme terugkeren, dan kunnen ze profiteren van de quota”, aldus een VHP-leider.

Ook in de ogen van de deftige Times of India kon Moeder Teresa ditmaal geen genade vinden. Ze zou met haar campagne wel eens een doos van Pandora kunnen hebben geopend. De seculiere grondslag van India loopt er gevaar door. “Moeder Teresa mag dan een moreel genie zijn als Mahatma Gandhi”, oordeelde de krant, “maar anders dan Gandhi is ze politiek gezien een onnozele hals.”

Ondanks de algemene verontwaardiging valt echter niet te ontkennen dat er wel degelijk iets is te zeggen voor het standpunt van Moeder Teresa. Waarom zou in een land, waar vrijheid van godsdienst geldt, een arme kasteloze hindoe wèl en een christen van kasteloze komaf niet recht hebben op positieve discriminatie? Ze zijn immers even kansarm en beiden gelden als volwaardige onderdanen met volledig stemrecht. Waarom moet de een meer worden bevoordeeld dan de ander?

En als het al waar is dat zo'n quotum voor de christenen tot verdeeldheid in het land leidt, dan kan met evenveel recht worden betoogd dat dat ook zo is voor de quota voor kasteloze hindoe's. Vorig jaar nog kwam het tot bloedige onlusten in de deelstaat Uttar Pradesh over de hoge quota voor kastelozen, die het voor Brahmanen, de hoogste kaste, zeer moeilijk maakte om nog ergens een goede baan of studieplaats te vinden.

Maar zulke argumenten zijn aan de overige Indiërs niet besteed. Het lijkt dan ook onwaarschijnlijk dat de christenen hun zin zullen krijgen. Een en ander doet het toch al niet hoge zelfvertrouwen van de circa 25 miljoen christenen in India - minder dan drie procent van de bevolking - geen goed.

Dat zelfvertrouwen was de afgelopen maanden toch al geschokt door een reeks onverkwikkelijke incidenten her en der in het land, waarbij nonnen en andere christenen werden lastig gevallen en soms zelfs vermoord. De daders, die steevast ontkwamen, moeten vermoedelijk onder rechts-radicale hindoe's worden gezocht. Vooral de voormalige kasteloze hindoe's, die zich tot het christendom bekeerden in de hoop op een menswaardiger bestaan, moeten zich dezer dagen vaak afvragen of ze niet van de regen in de drup zijn geraakt.