Haalt het gezin de kerstdagen?

Samen met een vrouwelijke collega ben ik nu bijna tien jaar actief op de gezinsmarkt, en ik moet zeggen dat de vooruitzichten absoluut niet florissant zijn.

Er komen in zakelijk opzicht zoveel bedreigingen op ons af dat het nog maar de vraag is of het bedrijf de Sinterklaasavond haalt. Aan Kerst durven we op dit moment zelfs helemaal niet te denken. Terwijl dit normaal gesproken toch de dagen zijn waar we het van moeten hebben. In 1986, toen mijn collega en ik onverwacht een unieke kans kregen een eigen produkt op de markt brengen, zag de toekomst er een stuk rooskleuriger uit. Mijn compagnon had als maatschappelijk werkster in een Amsterdamse renovatiewijk alle ins en outs van het gezinsgebeuren leren kennen, en ik was door mijn sociologische scholing als geen ander in staat om het specifieke samenlevingsverband, zoals ons dat voor ogen stond, in de wijdere context van de netwerksamenleving een eigen profiel te geven. Ons ondernemingsplan was dan ook dik in orde, en bij de opening van de zaak spraken oude rotten in het vak al van een gouden formule.

De eerste jaren verliepen afgezien van de gebruikelijke kinderziektes inderdaad geheel naar wens. Toen we in de oppas- en onderhoudssfeer, na wat aanloopproblemen, eenmaal het juiste personeel hadden gecontracteerd, begon de zaak goed te draaien. We moesten al snel naar een ruimer pand, en daar zijn we ons heel intensief gaan bezig houden met de noodzakelijke produktdifferientatie. Uiteindelijk zijn we uitgegroeid tot een kwaliteitsonderneming die in het segment waarin wij actief willen zijn heel behoorlijke resultaten behaalde. We slaagden erin een kleine maar hechte kring van leveranciers en afnemers op te bouwen, die ons bedrijf een meer dan gezonde basis gaf. De concurrentie bleef op eerbiedige afstand.

Totdat anderhalf jaar geleden plotseling ook bij ons geflexibiliseerd moest worden. Of het nu het gevolg was van het aantreden van Paars, van de introductie van de gezinscomputer, of van het stijgend scholingsniveau van de medewerkers, feit was dat van hoog tot laag gezeurd werd om een eigen, op de persoon toegesneden arbeidsvoorwaardenpakket. Produktietijden, lunchpauzes, kilometervergoeding, carrièrepatroon, alles wat tot dan toe in onze branche collectief en prima geregeld was, stond ter discussie. Dat kwam de motivatie niet ten goede.

Sindsdien gaat het bergafwaarts. De onrust binnen zorgt ervoor dat we bij de buitenwacht onze reputatie van betrouwbaarheid en kwaliteit kwijtraken, en tegelijkertijd slagen we er maar niet in om nieuwe markten aan te boren. Bovendien krijgt ons kernprodukt, het solide gezinsverband zoals wij dat tien jaar lang gewend zijn te leveren, steeds meer concurrentie. Aan de ene kant veroorzaakt door het onstuitbare globaliseringsproces, aan de andere kant door het feit dat onze doelgroep met de dag grilliger wordt. Zij experimenteert naar hartelust met de meest bizarre alternatieven die de wereldmarkt in hoog tempo aanbiedt. Ballenbakken, ponykampen, kinderaerobics, droomshows , cavia's en woestijnmuizen, Super Mario sessies, voetbalclinics, slaapfeestjes, en nu met de schoenen voor de schoorsteen een aanzwellende gezelschap van Power Rangers, interactieve knuffels, Pocahontas, Action Men en dansende Barbies. Ons oer-hollandse kwaliteitsprodukt wordt als saai en stom aan de kant geschoven. Slechts de allergoedkoopste uitvoering, de kale bed & brood variant, vindt nog enige aftrek. Terwijl de winstmarge juist in de pedagogische en morele extra's zit die wat ons betreft de kern vormen van wat wij te bieden hebben. De vraag daarnaar is vrijwel nihil, zeker in december als de markt helemaal verziekt is door het massale aanbod van goedkoop kinderplezier uit de lage lonen landen.

Al met al een zorgwekkende situatie die vraagt om een actieve overheid. Want in de gezinssector, dreigt anders een enorm stuk werkgelegenheid verloren te gaan. Daarom zijn we als ondernemers blij met ieder initiatief dat zich vanuit de politiek aandient om onze bedrijfstak te redden.

Hoera dus voor de de burgemeester van Hardinxveld-Giessendam die weigerde St Nicolaas de hand te schudden, omdat zijn geweten hem dat verbood. Hoera dus voor de Europese Commissie die naar het voorbeeld van Ierland, Zweden en Griekenland een algeheel reclameverbod voor speelgoed aan het voorbereiden is. En driewerf hoera voor de herpakte Enneus Heerma die geen gelegenheid voorbij laat gaan om zijn vertrouwen in ons produkt publiekelijk uit te spreken. Dat is allemaal zeer bemoedigend. Nu maar hopen dat premier Kok volhardt in zijn verzet tegen de zondagopenstelling, en de schade beperkt houdt tot die twaalf keer per jaar. Want als ook ons allerlaatste concurrentievoordeel verkwanseld wordt aan het internationale conglomeraat van ballenbakexploitanten zien we de kinderen helemaal niet meer en is het over en uit. Dan staan mijn collega en ik met de feestdagen op straat en zijn we wat de gezinsmaaltijd betreft aangewezen op de kerstpot van het Leger des Heils. De enige warmte die er voor mislukte starters in onze branche op de kille markt te vinden is.