'Bomenbank' moet omgeving zoeken voor afgedankte bomen

In Amsterdam moeten jaarlijks honderden gezonde bomen wijken voor woningbouw en nieuwe wegen. Het stadsdeel Zuid wil dat de gemeente via een 'bomenbank' voor deze afgedankte bomen een nieuwe lokatie zoekt.

AMSTERDAM, 25 NOV. De stoep langs de Hoofdweg in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes is een hindernisbaan van takken, bladeren en boomstammen. Vanuit een hoogwerker verwijdert een zager de toppen uit de bomen. Slechts een kale stam blijft over, die in zijn geheel op zo'n tien centimeter boven de grond wordt afgezaagd en daarna wordt afgevoerd. Een versnipperaar reduceert de takken ter plekke tot een berg snippers.

I. Vittali is de voorman van het boomverzorgingsbedrijf dat de 32 iepen in De Baarsjes kapt. De bomen moeten weg omdat ze zijn scheefgegroeid en omdat de takken met bladeren de bewoners aan de Hoofdweg het zonlicht ontnemen. De grote bomen zijn oud. “Kap is de beste oplossing”, zegt hij. Maar een tiental kleine iepen had het stadsdeel volgens hem kunnen verplaatsen. Als ze er maar een plek voor hadden kunnen vinden.

In het milieubeleidsplan van de gemeente Amsterdam is hiervoor een voorstel van stadsdeel Zuid opgenomen: stadsdelen die met hun bomen geen raad meer weten, kunnen de hulp inschakelen van een 'bomenbank'. Nu verdwijnen in Amsterdam jaarlijks ongeveer tweeduizend bomen. Ze zijn oud, scheefgegroeid of ziek. Maar ook bij woningbouw of bijvoorbeeld de aanleg van nieuwe wegen moeten gezonde, verplaatsbare bomen wijken. Het stadsdeel gaat dan op zoek naar nieuwe locaties voor de bomen. Als dat niet lukt, zit er vaak niets anders op dan kappen.

Bij de bomenbank moeten de vraag naar en het aanbod van Amsterdamse bomen samenkomen. Het idee is uit nood geboren. In september stelde de stadsdeelraad Zuid het bestemmingsplan vast om het Museumplein opnieuw in te richten. Door deze herinrichting moeten 158 lindebomen van het plein wijken. Twaalf bomen verdwijnen voorgoed. Voor de overige 146 bomen is het stadsdeel op zoek naar een nieuwe plek waar zij kunnen aarden. Zo zullen 45 bomen bij de ingang van het nieuwe stadion 'Amsterdam Arena' een lindenlaan gaan vormen.

Met de overige 101 bomen leurt het stadsdeel Zuid sinds eind vorige maand bij andere stadsdelen. De vijftien meter hoge linden, met een marktwaarde van ongeveer achtduizend gulden per stuk, kunnen door een ander stadsdeel gratis worden opgehaald. Alleen de transportkosten zijn voor eigen rekening. “Indien de Milieudienst Amsterdam de vraag naar en het aanbod van bomen zou registreren, kan voor de bomen makkelijker en sneller een nieuwe locatie worden gevonden”, zegt wethouder R. Weeda (stadsdeelwerken) van stadsdeel Zuid. Vandaar dat zij op het idee kwam van een Amsterdamse bomenbank.

Uit de dagelijkse praktijk in stadsdeel De Baarsjes blijkt dat een eventuele bomenbank niet het redmiddel is voor alle jonge iepen die van hun plek moeten wijken. Projectleider R. Drijer van de afdeling stadsdeelwerken van De Baarsjes: “De wortels groeien onder het asfalt van de autoweg. Als je een boom verplaatst, moet je hem rondom de kluit afsteken. Het is niet mogelijk om door het asfalt heen te steken.”

Er gaan vaak jaren voorbereiding aan vooraf voordat een boom kan worden verplaatst, zegt C. Tump van stadsdeelwerken Bos en Lommer. Als een boom jarenlang op één plek heeft gestaan, kan je hem niet van de ene op de andere dag verplaatsen. Drie jaar voor de verplaatsing moeten rondom de boom de wortels worden afgestoken, zodat de boom een compacte kluit ontwikkelt.

Ondanks praktische problemen reageerden verschillende stadsdelen positief op het idee van Weeda voor een bomenbank. Het plan is opgenomen in het ontwerp-milieubeleidsplan. “Wij vinden de bomenbank een belangrijk initiatief”, zegt directeur J. Cleij van de Milieudienst Amsterdam. “Mooie bomen gaan niet langer verloren. Als een stadsdeel bomen wil planten, kan het direct volwaardige bomen planten in plaats van prietboompjes.” Het is “geen enkel probleem” om een stuk grond te vinden waar de bomen tijdelijk kunnen staan voordat ze verhuizen naar hun definitieve heenkomen, zegt Cleij. Hij noemt het Beatrixpark in de Rivierenbuurt en het Amstelpark in Buitenveldert als mogelijke locaties.

Als de gemeente Amsterdam het geld beschikbaar stelt, staat niets een bomenbank meer in de weg. Cleij: “Wij leggen een buffervoorraadje bomen aan. Als een stadsdeel bijvoorbeeld in het kader van herstructurering een leuke boom zoekt, hoeft het alleen maar even de bomenbank te bellen. Dan kunnen ze daar een mooie esdoorn of plataan uitzoeken.”