Vrijdag 24; Dé Thália

De mooiste Nederlandse bioscoop die ik ken is geen Jugendstiltempel met en ook geen efficiënt, comfortabel megaplex, maar een plompe, vierkante blokkendoos. Hij staat in Rotterdam op de hoek van de Kruiskade en de Lijnbaan en heet Thalia: dé Thália, zegt de bioscoopbezoeker, want dat de muze van het blijspel haar klemtoon eigenlijk op de i zou willen horen, kan hem niets schelen.

De Thalia is gebouwd in de jaren vijftig, volgens de toen meest moderne burgerlijk-functionalistische opvattingen. Wie uit de vierkante foyer de (enige) zaal betreedt, ziet vóór zich een ruimte die vroeger 'parket' genoemd werd: twee rechthoeken van rijen stoelen, gescheiden door een gangpad. Wie zich dan omdraait ziet de duurdere plaatsen, stalles en loge, verdeeld in kleinere blokken, die slechts van de achterkant binnengegaan kunnen worden. Je zit daar intiem, maar toch ook als onmiskenbaar deel van een collectief, dat zich door de film wil laten opzuigen.

Om te benadrukken dat film ook kunst is, liet bioscoopexploitant Piet Meerburg, die opdracht gaf tot het bouwen van de Thalia, aan beide kale zijwanden de namen aanbrengen van die regisseurs, die medio jaren vijftig het pantheon van de Zevende Kunst uitmaakten: Chaplin, Clair, Eisenstein, Welles, zelfs Disney, maar nog geen Hitchcock.

Voor het overige valt er niets te beleven aan de Thalia dan een mooi groot wit doek: geen nonsens, geen toeters en bellen, maar licht uit en draaien maar. Als de Thalia vol zit, zoals jaarlijks regelmatig gebeurt tijdens het International Filmfestival Rotterdam, kan het kijken naar een film me daar een intens gevoel van geluk schenken. Waarschijnlijk is dat gevoel een mengeling van nostalgie naar een verdwenen bioscoopcultuur, een neiging tot calvinisme en bovenal de wetenschap dat je wel in het donker zit maar toch niet alleen bent.

Al drie jaar wordt tijdens het Filmfestival voorspeld dat dit het laatste jaar zal zijn voor de Thalia. Op dit moment stoeien allerlei Rotterdamse kunstinstellingen als het Luxortheater en het International Filmfestival Rotterdam om het recht op die centrale plek in de stad te mogen (ver)bouwen. Onzin! De Thalia moet blijven zoals die er nu uitziet, desnoods met een flinke exploitatiesubsidie, en uitgeroepen worden tot Nationaal Bioscoopmuseum.