Kondor Wessels kent geheim van woningmarkt in Berlijn

ROTTERDAM, 23 NOV. Het waren mooie resultaten die de Kondor Wessels Groep NV gisteren kon melden in het jaarverslag over het boekjaar 1994-1995, dat op 1 juli werd afgesloten. Een lichte terugval in de utiliteitsbouw werd meer dan gecompenseerd met de goede gang van zaken in de woningbouw in Nederland, maar vooral ook in de regio Berlijn. Daar doet het Nederlandse aannemingsconcern het goed in de woningbouw, terwijl een grote Nederlandse concurrent als HBG op diezelfde markt kampt met een teleurstellende gang van zaken.

In Nederland werd in de sector woningbouw een omzet gehaald van 212 miljoen en in Duitsland van 240 miljoen. In het verslagjaar werden 1.695 woningen opgeleverd waarvan 585 in Duitsland. Een dergelijk succes op een buitenlandse woningbouwmarkt is uitzonderlijk. “Wij hebben nu een ontzettend mooie positie opgebouwd in de regio Berlijn”, aldus een zichtbaar vergenoegde H.J. Hazewinkel, lid van de Raad van Bestuur en verantwoordelijk voor financiën en economie, in een toelichting op het jaarverslag.

Na de val van de Muur kwam in de jaren 1990/1991 voor Kondor Wessels de doorbraak in Berlijn. Een spectaculaire groei volgde, maar volgens Hazewinkel is die groei nu iets aan het afvlakken. De markt is volgens hem volwassener geworden, de overheid wordt iets voorzichtiger, de planvorming verloopt minder snel en ook de concurrenten hebben deze “grootste bouwput van Europa” ontdekt. Dat mag allemaal zo zijn, Kondor Wessels beschrijft in het jaarverslag de markt voor nieuwbouw van woningen in de regio Berlijn als “uitermate interessant”, ook in de komende jaren. Waarop is dat optimisme gebaseerd? Hazewinkel: “Onze kracht is de traditionele Ausstattung van de woningen, met schoon metselwerk en dergelijke, en dat dan gecombineerd met een slimme, industriële aanpak van het bouwproces.” Zijn bedrijf is bovendien met een eigen bouworganisatie stevig verankerd in en rond Berlijn. In de drie Berlijnse dochterondernemingen werken samen 360 mensen, voor het overgrote deel Duitsers.

De Nederlandse concurrenten werken volgens Hazewinkel vooral in opdracht van derden, terwijl Kondor Wessels alles in eigen hand heeft. Na de strategische aankoop van grond worden plannen gemaakt, niet alleen voor de woningen, maar ook voor een aantrekkelijke woonomgeving, compleet met infrastructuur, groenvoorzieningen en kinderspeelplaatsen. Er worden complete woonwijken opgeleverd. De verkoop van de woningen loopt via het eigen verkoopbureau. Hazewinkel: “Concurrenten die niet zelf de bouwplannen ontwikkelen zoals wij, lopen een ontwikkelingsrisico. Wij lopen dat risico niet. Wij lopen een commercieel risicio, want wij moeten die woningen uiteindelijk wel zien te verkopen.” Met een geschatte behoefte van 1 miljoen woningen tot het jaar 2010 in de regio Berlijn loopt het tot dusverre met dat probleem wel los, de woningen blijken zeer gewild.

Ook de prijzen van 400.000 tot 500.000 D-Mark zijn geen bezwaar gebleken, hoewel Kondor Wessels, op aandringen van de Duitse overheid, nu ook goedkopere woningen gaat bouwen, in de prijsklasse tussen de 300.000 en 400.000 D-Mark. Deze woningen zijn kleiner en hebben geen kelder, maar ook deze worden vrij snel verkocht. Overigens werkt Kondor Wessels ook op beperkte schaal in opdracht van derden en begeeft het bedrijf zich ook op de renovatiemarkt.

Om de kosten van het bouwproces in de hand te houden, werkt Kondor Wessels in het Berlijnse zo veel mogelijk met eigen, Duits personeel, en ook de onderaannemers worden strak aan de teugels gehouden. Hazewinkel ondervindt daarvoor naar zijn zeggen veel waardering bij de lokale overheid, omdat er vooral Oostduitsers aan het werk zijn. Vanuit Berlijn kijkt de Nederlandse aannemer verder, naar Polen, Tsjechië en Noord-Rusland, maar op afzienbare termijn zullen deze woningmarkten weinig betekenen voor de Nederlanders, verwacht Hazewinkel.

Omdat Kondor Wessels al flinke percelen in de regio Berlijn heeft aangekocht, ligt hier, zeker voor de komende drie jaar, het meeste werk over de grens. Maar er liggen ook mogelijkheden in het Roergebied. Hazewinkel: “Daar valt heel veel in te passen in de bestaande omgeving. Je moet het niet alleen zoeken in de wei met grote bouwstromen.” Het succes op de Berlijnse woningmarkt legt Kondor Wessels inmiddels geen windeieren. De marges in Duitsland zijn zo'n 5 á 10 procent hoger dan hier.