Zondagsopening winkels voor Amsterdam gouden greep

De Tweede Kamer debatteert morgen over de winkelopeningstijden. De winkels in het centrum van Amsterdam zijn nu al op zondag open. Wat zijn de gevolgen?

AMSTERDAM, 22 NOV. “Veel mensen vervelen zich op zondag, dan gaan ze winkelen.” Bakker Jac. Raadschelders uit Amstelveen is daar niet blij mee. Hij is tevens voorzitter van de winkeliersvereniging Rembrandtweg. De winkels in de binnenstad van buurgemeente Amsterdam zijn iedere zondag geopend, en de Amstelveense winkeliers trekken daardoor minder klanten. Iedere gulden kan immers maar één keer worden uitgegeven. Wat Amstelveners op zondag in Amsterdam uitgeven, hebben ze de dag ervoor niet besteed in hun eigen woonplaats.

Precies een jaar geleden mochten alle winkels in het toeristische deel van de hoofdstad (het gebied rond de Nieuwendijk, de Dam, de Leidsestraat en Magna Plaza) iedere zondag open. Volgens de gemeente hebben inmiddels tweehonderd detaillisten daarvoor een vergunning. De grote warenhuizen zijn bij wijze van proef sinds drie weken open. Op 17 december kijken zij of ze doorgaan met de zondagsopening.

“Over de eerste aanzet zijn we best tevreden”, zegt C. Scheeres, directeur van Peek & Cloppenburg op de Dam. “Maar het is nu nog te vroeg om de effecten te meten.” Bijenkorf-directeur J.P. van Ierschot is “buitengewoon tevreden over de consumentenreacties”. Het succes gaat volgens hem niet ten koste van de omzet op doordeweekse dagen.

Het is iedere zondag druk in Amsterdam. Er staan files voor de parkeergarage van de Bijenkorf op het Damrak, en aan het eind van de middag gaan winkelforenzen bepakt en bezakt richting Centraal Station, terug naar huis. Het zijn vooral dagjesmensen die op de elders zo stille zondag “gezellig een dagje Amsterdam komen doen”, is de indruk van Scheeres. Van Ierschot: “We hebben een aantrekingskracht op heel Noord-Nederland.” Gemiddeld komt zestig procent van de omzet van winkeliers in de binnenstad van niet-Amsterdammers.

Th. Reijn, algemeen secretaris van de winkeliersvereniging in Hilversum, waarschuwde vorige week tijdens een protestactie tegen de verruiming van de winkelopeningstijden al voor de aantrekkingskracht van de hoofdstad. De regio heeft daar duidelijk last van, meent hij. Wie vroeger op zaterdag in Hilversum ging winkelen, doet dat nu een dag later in Amsterdam. De avondwinkel in Amstelveen - die ook op zondag open is - merkt op zondag een behoorlijke teruggang in de omzet, weet winkeliersvoorzitter Raadschelders. “Maar de ontwikkeling is nog maar zeer recent, waardoor het effect nog niet te meten is.”

Een meerderheid in de Tweede Kamer (PvdA, CDA en VVD) is tegen het plan van minister Wijers van economische zaken om gemeenten de mogelijkheid te geven de winkels iedere zondag open te laten gaan. Zij willen de opening beperken tot twaalf zondagen in plaats van de huidige acht. Concurrentie tussen strenge en vrije gemeenten wordt hierdoor vermeden. Voor toeristische centra als Amsterdam en enkele kustplaatsen geldt deze beperking niet.

Ook de kleinere middenstanders, verenigd in MKB Nederland, willen niet elke zondag open kunnen. Zij vrezen gedwongen te worden mee te doen met de grote concerns, die veel makkelijker personeel kunnen inzetten tijdens de onorthodoxe uren. Ze zullen zeven dagen per week in de winkel moeten staan, waardoor “je sociale leven op losse schroeven komt te staan”, aldus Raadschelders.

Platenwinkel Virgin in winkelcentrum Magna Plaza aan de Amsterdamse Nieuwezijds Voorburgwal is nu een jaar op zondag geopend, tussen twaalf en zes 's middags. “Het is een gouden greep”, zegt store manager R. Brouwer. “Onze omzet op zondag is zeventig procent van die van zaterdag, terwijl we op zaterdag twee uur langer open zijn.” Ook de Bijenkorf heeft op zondag een omzet die de zaterdagse verkoop benadert. Het Britse Virginconcern heeft een traditie hoog te houden in het pleiten voor liberalisering. Twee jaar geleden wilde de vestiging op de Champs Elysées in Parijs tegen de wet in op zondag opengaan. Onder druk van dreigende boetes van 1,3 miljoen gulden per zondag, zag eigenaar Richard Branson uiteindelijk af van zijn provocatie.

Magna Plaza opende een jaar geleden als eerste in Amsterdam 's zondags zijn deuren. Nu ook de andere ondernemers gevolgd zijn, merkt Brouwer een verandering van het klantengedrag. “We krijgen nu minder bezoekers, maar we draaien meer omzet.” Hij denkt dat dat vooral door de naderende Sinterklaas komt. De meeste klanten bij Virgin doen hun zondagse inkopen in het groot: “Per klant meer dan één cd.” De Bijenkorf en Peek & Cloppenburg hebben juist meer kijkers in de zaak. Scheeres: “Ze hebben de tijd en kiezen niet voor de drukke zaterdag. Op zondag is het relaxed.”