Van val Srebrenica naar akkoord Dayton

Op 11 juli viel de moslim-enclave Srebrenica in handen van de Bosnische Serviërs. Dat feit, en de daarop volgende verdwijning van (en vermoedelijke massamoord op) rond achtduizend moslims, hebben tot een versnelling geleid van de door de VS geleide inspanningen om de Bosnische oorlog te beëindigen. De belangrijkste stadia van die inspanningen:

21 juli: De landen van de Contactgroep en troepenleveranciers van UNPROFOR bedreigen in Londen de Bosnische Serviërs met substantieel geweld als ze hun offensief tegen Gorazde voortzetten.

25 juli: De Bosnische Serviërs veroveren het 'veilige gebied' Zepa, en zetten hun een week eerder begonnen offensief in Bihac door. De Kroaten vallen bij Drvar de Bosnische Serviërs aan om de druk op Bihac te verlichten.

27 juli: Tadeusz Mazowiecki treedt af als VN-rapporteur inzake mensenrechten in ex-Joegoslavië, uit protest tegen “gebrek aan moed” van “de internationale gemeenschap en haar leiders” bij de verdediging van de mensenrechten in Bosnië.

4 augustus: Kroatische troepen openen een offensief tegen de Kroatische Serviërs, veroveren op 5 augustus Knin, breken in Bosnië de belegering van Bihac en maken op 6 augustus een eind aan de 'Servische Republiek Krajina' (met uitzondering van Oost-Slavonië). 150.000 Kroatische Serviërs slaan op de vlucht naar Banja Luka en Servië.

14 augustus: Anthony Lake, president Clintons veiligheidsadviseur, besluit een rondreis langs Londen, Parijs, Bonn, Madrid, Rome, Sotsji (Rusland) en Ankara, waarop hij een Amerikaans vredesplan heeft gepresenteerd.

19 augustus: Drie leden van de delegatie van de Amerikaanse bemiddelaar Holbrooke komen om het leven bij een auto-ongeluk op de berg Igman, als ze trachten in het kader van hun bemiddelingsmissie Sarajevo te bereiken.

28 augustus: Een granaat op de Merkale-markt in Sarajevo kost 37 mensen het leven en verwondt er 85.

30 augustus: NAVO-vliegtuigen nemen massaal doelen van de Bosnische Serviërs onder vuur: het begin van Operation Deliberate Force, de grootste militaire operatie van de NAVO in haar bestaan.

8 september: Vredesoverleg in Genève, het eerste in 17 maanden waarbij de drie strijdende partijen weer direct praten: Holbrooke praat met ministers uit Bosnië, Kroatië en Joegoslavië - in de Joegoslavische delegatie zitten twee Bosnische Serviërs - en bereikt een akkoord over de constitutionele principes: Bosnië blijft een eenheidsstaat, maar wordt opgedeeld in een moslim-Kroatisch en een Servisch deel, die “speciale parallelle structuren” mogen aangaan met buurlanden.

13 september: De Bosnische Kroaten en het regeringsleger veroveren Donji Vakuf en Jajce: 50.000 Serviërs slaan op de vlucht.

14 september: De NAVO onderbreekt de luchtacties voor 72 uur na een akkoord over de aftocht van wapens van de Bosnische Serviërs rond Sarajevo en de heropening van het vliegveld. De Bosnische Kroaten en het regeringsleger veroveren Bosanski Petrovac.

17 september: de VN en de NAVO schorten de luchtacties nog eens 72 uur op. Na vijf maanden wordt de luchtbrug op Sarajevo hervat.

20 september: Het Kroatisch-moslim-offensief komt op 50 km van Banja Luka tot staan. De Federatie beheerst rond 50 procent van Bosnië. De NAVO en de VN besluiten tot stopzetting van de luchtacties: de Bosnische Serviërs hebben hun zware wapens rond Sarajevo weggehaald. Er zijn in totaal 3200 vluchten uitgevoerd. Volgens de Bosnische Serviërs zijn bij de acties 152 burgers gedood en 273 gewond.

26 september: Bosnië, Kroatië en Joegoslavië bereiken in New York een akkoord over constitutionele principes: verkiezingen in de twee entiteiten en een gemeenschappelijk staatspresidium, regering en constitutioneel hof.

5 oktober: De strijdende partijen worden het eens over een bestand in Bosnië voor zestig dagen, ingaand op 10 oktober.

12 oktober: In Bosnië gaat, met twee dagen vertraging, een bestand in, het 35ste in de Bosnische oorlog.

23 oktober: De Kroaten en de Kroatische Serviërs worden het in principe eens over het herstel - na een interim-periode - van de Kroatische soevereiniteit over Oost-Slavonië.

27 oktober: Rusland en de VS worden het eens over de vorming van een gezamenlijke troepenmacht voor logistieke en transport-taken in Bosnië na de ondertekening van een vredesakkoord.

1 november: Begin van de vredesconferentie in Dayton (Ohio).

9 november: Bosnië en Kroatië spreken in Dayton af de samenwerking binnen de Bosnische federatie te verbeteren.

12 november: Kroatië en de Kroatische Serviërs ondertekenen een principe-akkoord over het herstel, op termijn, van de Kroatische soevereiniteit over Oost-Slavonië: het eerste van de conflicten in ex-Joegoslavië lijkt geregeld.

21 november: Na drie weken van intensief overleg gaan de presidenten Izetbegovic, Tudjman en Miloševic in Dayton akkoord met een vredesregeling.