Van Mierlo achtte het niet nodig Washington te bellen

DEN HAAG, 22 NOV. Minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) vond het 'beneden zijn waardigheid' om op donderdagavond 2 november nog even naar Washington te bellen om te informeren hoe het gesprek tussen oud-premier Lubbers als kandidaat voor de NAVO en Amerikaanse regeringsfunctionarissen was verlopen.

Zowel Lubbers als de twee ambassadeurs die Nederland meestuurde hadden niet één negatief geluid gehoord en van die positieve rapportage was Van Mierlo uitgegaan. Nader onderzoek achtte hij niet nodig. De Amerikanen wisten dat Nederland Lubbers kandidaat zou stellen en dan hadden zij zelf maar moeten bellen, volgens Van Mierlo.

De Tweede Kamer had gistermiddag nog een aantal vragen tijdens een algemeen overleg over de mislukking van de kandidatuur van Lubbers maar Van Mierlo zei van het begin af aan dat hij wegens discretie terughoudend moest zijn. Hij herhaalde dat de regering van de Verenigde Staten zowel bezwaren had van inhoudelijke aard als bezwaren tegen de persoon Lubbers. Daarover bestond geen verschil van mening tussen Buitenlandse Zaken, Defensie en het Witte Huis in Washington.

Uit rapportage over het gesprek blijkt dat de Amerikanen meer haast wilden met de uitbreiding van de NAVO dan Lubbers. Over Bosnië was er eensgezindheid geweest en de Amerikanen herinnerden zich volgens Van Mierlo nog heel goed dat Lubbers medestander was geweest van een hardere aanpak met bombardementen na een Bosnisch-Servische mortieraanval op Sarajevo.

Op het Amerikaanse oordeel over de persoon Lubbers zei Van Mierlo dat dat oppervlakkig was en mede werd beïnvloed door het krachtige optreden van de Deense kandidaat Ellemann-Jensen bij zijn 'sollicitatie-gesprek'. De laatste zou op het Congres een betere indruk kunnen maken “omdat hij het toespreekt op een manier die de Amerikanen bevalt. Op dat punt is hij hoogbegaafd”. Van Mierlo gaf toe dat de relatie Witte Huis-Congres een rol had gespeeld bij de beoordeling van de kandidaten.

Buitenlandse Zaken had volgens Van Mierlo voldoende inspanningen verricht om Lubbers te begeleiden. In het vliegtuig naar Washington had NAVO-ambassadeur Veenendaal Lubbers bijgepraat op verschillende dossiers. Van Mierlo nam afstand van het oordeel van Lubbers dat hij in de ogen van de Amerikanen geen goede kandidaat voor de post zou zijn geweest. Lubbers verklaarde vrijdag op een feestavond in Washington dat hij twaalf jaar als premier gewend was geraakt zelf beslissingen te nemen. “Dat is zijn verwerking van het gesprek, maar dat is voor mij geen reden om dat zelf te vinden”, aldus Van Mierlo. Ook de Amerikanen zagen geen handicap in het feit dat Lubbers premier was geweest. Wel gaf Van Mierlo toe dat Washington in het begin meer zag in EU-commissaris Van den Broek als kandidaat. Maar die moet op zijn post in Brussel blijven na alle moeilijkheden om hem daar te krijgen, aldus Van Mierlo. “Nederland heeft nu geen kandidaat op de markt.”