Navo voor grootste militaire operatie in haar geschiedenis

BRUSSEL, 22 NOV. Het gisteren gesloten vredesakkoord in Dayton effent de weg voor de grootste militaire operatie die de NAVO in haar geschiedenis heeft uitgevoerd en die het bondgenootschap in één klap haar zelfvertrouwen kan teruggeven. Plaatsvervangend secretaris-generaal Sergio Balanzino onderstreepte vanochtend op het hoofdkwartier van het bondgenootschap in Brussel nog eens dat de NAVO-troepen niet voor onbeperkte tijd naar Bosnië zullen worden gezonden om toezicht te houden op het vredesakkoord. Na een jaar moet duidelijk zijn of de nu nog wankele overeenkomst daadwerkelijk heeft geleid tot duurzame vrede tussen Serviërs, moslims en Kroaten in Bosnië.

Op het militaire hoofdkwartier van de NAVO, in het Belgische Mons, wordt thans de laatste hand gelegd aan de concrete invulling van “het operationele concept” voor de vredesmissie in Bosnië. Zo gauw de NAVO-ambassadeurs uit de 16 lidstaten het licht op groen zetten, kunnen de eerste manschappen onder NAVO-vlag in Bosnië aan de slag. Dat zal overigens eerder een kwestie van “enkele weken” dan van enkele dagen zijn, aldus Balanzino. Eerst moet het vredesverdrag formeel worden getekend (begin december in Parijs) en bovendien moet de Veiligheidsraad van de VN nog een resolutie aannemen waarin het mandaat van de NAVO wordt omschreven.

Naar schatting zullen het komend jaar in Bosnië zo'n 60.000 manschappen uit NAVO-lidstaten, maar ook uit een tiental niet bij het bondgenootschap aangesloten laden, onder NAVO-bevel actief zijn bij het controleren van de in Dayton afgesproken bufferzones (met een totale lengte van 1.000 tot 1200 kilometer) tussen de verschillende partijen. Alleen al militair gezien, gaat het om een uiterst ingewikkelde operatie in moeilijke omstandigheden. “Een winteroffensief in gevaarlijk terrein. Het is echt de proef op de som voor 45 jaar planning. Het is bovendien een logistieke nachtmerrie. Een leger van deze omvang te velde bevoorraden en medisch verzorgen, is een massale operatie”, aldus een NAVO-functionaris.

Het meest opvallende is de reatief grote bijdrage die de Amerikaanse regering, na instemming met het Congres, wil leveren aan de troepenmacht. De bedoeling is dat 20.000 à 25.000 Amerikaanse soldaten die nu nog zijn gelegerd in Duitsland, posities gaan innemen in het noordoosten van Bosnië. Het Amerikaanse hoofdkwartier komt in Tuzla. Daarnaast leveren Groot-Brittannië en Frankrijk een belangrijke bijdrage. Hun soldaten van de zogeheten Rapid Reaction Force, die al in Bosnië zijn gelegerd onder VN-bevel, zullen overgaan naar NAVO-bevel. Daarbij krijgen de Fransen de verantwoordelijkheid over de zuidelijke sector van Bosnië, met daarin Sarajevo en Gorazde. De Britten komen in het noordwesten. Ruwweg berekend zal ongeveer eenderde van alle 30.000 VN-blauwhelmen die op dit moment in Bosnië aanwezig zijn, de komende tijd vertrekken. De overblijvers doen mee aan de 'implementatiemacht' van de NAVO.

De sterke aanwezigheid van Amerikaanse grondtroepen onderstreept de doorslaggevende rol die de VS de afgelopen tijd hebben gespeeld bij het forceren van een doorbraak in de vredesonderhandelingen. De VS hebben zeer nadrukkelijk de voorwaarden gedicteerd waaronder de NAVO de vredesoperatie in Bosnië wil uitvoeren. Dat wil zeggen: onder eenduidig bevel van de NAVO, zonder bemoeienis van de VN zoals tot dusver het geval is geweest. De zware bewapening van de troepen, en hun opdracht om niet te aarzelen zonodig hard en doeltreffend op te treden als ze worden aangevallen, moeten ervoor zorgen dat de NAVO-militairen niet tot speelbal worden, zoals de VN-soldaten. “The biggest, meanest dog on the block”, beschreef de Amerikaanse minister van defensie, William Perry, eerder de komende aanwezigheid van Amerikaanse grondtroepen in Bosnië.

Niet alleen de Europese partners binnen de NAVO, maar ook Rusland hebben zich bij die Amerikaanse dominantie in het bondgenootschap moeten neerleggen. Rusland zal, afhankelijk van de precies taakstelling, 1.000 à 2.000 soldaten leveren voor de NAVO-vredesmacht. Hun aanwezigheid heeft vooral grote politieke betekenis. De Russische troepen zullen worden ondergebracht in een Amerikaanse divisie. Eerder deze maand spraken de Amerikaanse minister van defenie, William Perry, en zijn Russische collega Pavel Gratsjov, af dat de Russen hun NAVO-bevelen zullen krijgen van een speciale Russische bevelhebber. Daarmee wordt voorkomen dat de soldaten rechtstreeks onder NAVO-commando vallen.