SS-officier Priebke in Italië voor proces over executie 335 mensen

ROME, 21 NOV. De voormalige SS-officier Erich Priebke is vanmorgen aangekomen in Italië, voor wat waarschijnlijk het laatste grote proces tegen een oorlogsmisdadiger uit de Tweede Wereldoorlog zal worden.

De 82-jarige Priebke is na lange onderhandelingen uitgeleverd door Argentinië, waar hij sinds 1948 heeft gewoond. Priebke was medeverantwoordelijk voor de executie in 1944 van 335 Italiaanse gevangen. Het is de zwaarste oorlogsmisdaad die in Italië is gepleegd, een vergeldingsmaatregel voor een bomaanslag in Rome waarbij 33 SS'ers waren gedood.

Op 7 december moet Priebke, die een zwakke gezondheid heeft, voor een eerste hoorzitting verschijnen voor een militaire rechter. Als die besluit tot een proces, zal dat waarschijnlijk in april worden gehouden voor het militaire tribunaal in Rome. De aanklacht tegen hem is meervoudige moord. Hij kan daarvoor worden veroordeeld tot levenslang.

“Dit zal de laatste rechtszaak tegen nazi oorlogsmisdadigers worden,” zei Shimon Samuels, de Europese directeur van het in Los Angeles gevestigde Simon Wiesenthal Centrum. Priebke is in mei vorig jaar opgespoord door een Amerikaanse tv-ploeg met de hulp van dit centrum. Priebke woonde onder zijn eigen naam in de stad Bariloche, in het zuiden van Argentinië. Op verzoek van het toenmalige Italiaanse kabinet-Berlusconi heeft Priebke toen huisarrest gekregen, in afwachting van de uitkomst van de juridische strijd rondom zijn uitlevering. De advocaten van Priebke wonnen in augustus in hoger beroep, maar het Argentijnse Hooggerechtshof gaf vorige week dinsdag definitief het groene licht voor uitlevering.

Priebke was in 1944 kapitein van de SS en stond onder bevel van luitenant-kolonel Herbert Kappler. Op 23 maart werden 33 Duitse soldaten gedood bij een aanslag door het verzet in de Via Rasella in Rome. Kappler kreeg uit Berlijn opdracht om als vergeldingsmaatregel voor iedere gedode Duitser tien Italianen te executeren. Hij wees daarvoor een aantal politieke en gewone gevangenen aan, onder wie 75 joden die op het punt stonden weggevoerd te worden naar een concentratiekamp en twee jongens van vijftien jaar.

Als plaats van de executie werd een grot aan de Via Ardeatina, aan de zuidkant van Rome, gekozen. Priebke moest bij de ingang de namen van de mensen op de lijst controleren - bij zijn proces moet ook duidelijk worden waarom er 335 mensen zijn geëxecuteerd en niet 330. De gevangenen werden in groepen van vijf de grot binnengebracht en daar doodgeschoten. Na deze massamoord werd de ingang van de grot met dynamiet opgeblazen.

Priebke is na de oorlog gearresteerd door de Britten. Bij een ondervraging in 1946 vertelde hij dat hij in opdracht van zijn superieuren zelf twee gevangenen heeft doodgeschoten. Priebke wist te ontkomen uit het gevangenkamp en verdween spoorloos. Bij een proces twee jaar later werd Kappler tot levenslang veroordeeld. Tegen de ploeg van het Amerikaanse tv-zender ABC die hem vorig jaar interviewde, heeft Priebke verteld dat hij één gevangene heeft doodgeschoten. In de aanklacht wordt hij er ook van beschuldigd te hebben meegewerkt aan de voorbereiding van de executies.