Onverkiesbare plaats

NRC Handelsblad gebruikte de term 'onverkiesbare plaats' als het gaat om een relatief lage plek op de kandidatenlijsten voor Tweede-Kamerverkiezingen (profiel van Pieter Hofstra, 16 november). Die benaming wordt vaak direct gelogenstraft door de context van het artikel, namelijk wanneer de persoon die onverkiesbaar leek opeens toch in zo'n blauwe stoel zit.

Waar beginnen de 'onverkiesbare plaatsen' op een kandidatenlijst? Vermoedelijk is de gedachtengang als volgt: de zetels die een partij volgens prognoses wint, zullen worden bezet door hetzelfde aantal personen bovenaan de betreffende lijst; daarna beginnen de spek-en-bonen-plekken.

Maar er is vaak geen sprake van een volledig overlappen van het voorspelde zetelaantal en dezelfde hoeveelheid namen op de kandidatenlijst. Soms behaalt een partij een zeteltal dat verrassend hoger is dan in de peilingen. Of zij levert een aantal doorschuivende regeringsleden. Reeds verkozen partijgenoten kunnen overlijden, of overstappen naar de Eerste Kamer, dan wel naar een nieuwe betrekking gaan. Wellicht krijgt een laag geplaatst persoon voldoende voorkeurstemmen.

Vooral om die laatste reden bestaan er alleen verkiesbare plaatsen. 'Kansarme plaats' zou beter zijn. Maar het blijft gissen waar de kansarmen beginnen.