Lobby detailhandel tegen winkelplan

DEN HAAG, 21 NOV. Een zaaltje in perscentrum Nieuwspoort, een handvol inderhaast opgetrommelde journalisten, actieleider en bestuurslid van MKB Nederland Kolkman, secretaris Van Teeseling van de Raad voor detailhandel en winkelambacht en drie vakbondsonderhandelaars die na een kwartier al vertrekken voor een afspraak met minister Wijers (economische zaken). Het lobbycircuit draait maandagmiddag 20 november op volle toeren. Donderdag wordt de Winkeltijdenwet in de Tweede Kamer behandeld. Vakbonden en middenstandsorganisaties doen nog één ultieme poging om de verruiming van openingstijden tegen te houden.

Vorige week maandag bracht MKB Nederland al de uitkomst van een publieksenquête onder consumenten naar buiten, waaruit bleek dat 84 procent van de Nederlandse consumenten tevreden tot zeer tevreden is met de huidige openingstijden van winkels. Gisteren werden twee andere kanonnen in stelling gebracht. Het NIPO had driehonderd detaillisten opgebeld en vernomen dat negen van de tien ondernemers/ filiaalhouders in de detailhandel alles bij het oude willen laten. En of dat nog niet overtuigend genoeg is werd een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam gepresenteerd, dat eveneens korte metten maakt met de winkelplannen van minister Wijers. De opdracht tot dit onderzoek werd bij brief van 16 november verstrekt. Vier dagen later al lagen de “onderzoeksresultaten” panklaar op tafel om door belangenorganisatie MKB Nederland uitgeserveerd te worden.

Minister Wijers wil winkels toestaan om van maandag tot en met zaterdag van 6 uur 's morgens tot 10 uur 's avonds open te zijn. Op zondag zijn alle winkels gesloten, tenzij gemeenten besluiten dat ze open mogen zijn. Dit geeft gemeenten de vrijheid om zelf te bepalen of winkels wel of niet open zijn. Op dit moment mogen winkels open zijn tussen 6 uur 's morgens en 18.30 uur 's avonds, met een maximum van 55 uur per week. Als Wijers zijn zin krijgt heeft een verruiming plaats tot 96 uur, exclusief de zondag. Besluiten gemeenten tot openstelling op zondag, dan is sprake van een verdubbeling van de (mogelijke) openingstijden.

Prof. dr. B. van Praag van de Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam, vindt deze “deregulatie” veel te ver gaan. Hij verwacht onder meer “een kaalslag voor het midden- en kleinbedrijf in de detailhandel, zeer negatieve effecten voor de traditionele binnensteden, een minder fijnmazig winkelaanbod, geen positieve effecten voor de werkgelegenheid noch een verlaging van de consumentenprijzen, sterke stijging van het ziekteverzuim en een verhoging van de automobiliteitsbehoefte”. Koren op de molen van de vakbonden en MKB Nederland.

Het onderzoeksrapport gaat uit van veronderstellingen, waarvan de belangrijkste deze is: “Het is een algemeen aanvaarde gedachte dat de consumptie, dat wil zeggen de totale omzet in de detailhandel, niet groeien zal wanneer de openingstijden worden verruimd. De consumenten krijgen immers niet meer te besteden.” Dat is maar de vraag. Andere, meer dynamische onderzoeken (waarvoor meer tijd is genomen) komen tot de tegengestelde conclusie. Als winkels langer open zijn, worden detaillisten gedwongen extra personeel aan te trekken. Dat wil zeggen dat meer werklozen een kans krijgen aan de slag te raken. En omdat de detailhandel vooral werk biedt aan laagopgeleide werknemers, is dit een uitgelezen mogelijkheid om iets te doen aan de werkloosheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Ruimere openingstijden gaan dan op korte termijn weliswaar ten koste van de winsten van de detailhandel, maar niet op langere termijn. Werklozen krijgen loon en gaan belasting en premies betalen, de WW-premie kan omlaag. Kortom: de totale koopkracht van consumenten stijgt wel degelijk en zal uiteindelijk tot meer vraag naar goederen en diensten leiden. Het is dus maar hoe je het bekijkt: dynamisch of statisch.

MKB Nederland en de vakbonden hebben de PvdA-fractie inmiddels gedeeltelijk achter zich gekregen. Die partij is bereid de winkelopening op zondag aan banden te leggen (maximaal 12 zondagen per jaar) en is daarbij verzekerd van de steun van de oppositie. D66 vindt het verraad. De VVD voelt zich met de rug tegen de muur gezet. MKB Nederland en de vakbonden ruiken bloed. Ze gaan donderdag weer actie voeren om de PvdA nog wat verder door de knieën te krijgen.