Kamer wenst toch vorming stadsprovincies

DEN HAAG, 21 NOV. De Tweede Kamer wil toch zeven stadsprovincies vormen. Als een stadsprovincie in één van die grootstedelijke gebieden niet mogelijk blijkt, is het samenvoegen van gemeenten volgens de Kamer het enige alternatief.

Dit bleek gisteren bij overleg tussen minister Dijkstal en staatssecretaris Van de Vondervoort (binnenlandse zaken) en de Kamer. Ondanks de negatieve uitslagen van referenda in Amsterdam en Rotterdam en de recente afkeuring van stadsprovincies door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), wil de Kamer dat het kabinet doorgaat met de plannen om stadsprovincies te vormen. Amsterdam en Rotterdam moeten in elk geval stadsprovincie worden, vindt zowel het kabinet als de Kamer.

Over ruim een half jaar moet een evaluatie uitwijzen of die mogelijkheid ook bestaat voor de regio's Haaglanden, Utrecht en Arnhem / Nijmegen, Hengelo / Enschede, en Eindhoven / Helmond. Het kabinet wil in die regio's pas tot gemeentelijke herindeling overgaan als een stadsprovincie onwenselijk blijkt.

Dijkstal en Van de Vondervoort kondigden gisteren aan beide mogelijkheden gelijktijdig te onderzoeken. De Kamerleden De Cloe (PvdA), Van Erp (VVD) en Scheltema (D66) willen echter dat de bewindslieden eerst bepalen of een stadsprovincie wenselijk is voordat het kabinet zich uitspreekt over alternatieven. “Onze eerste prioriteit is vorming van een stadsprovincie”, zo stelde Dijkstal de Kamer gerust.

Van de Vondervoort maakte gisteren nog eens duidelijk dat uiteindelijk de Tweede Kamer de beslissing zal nemen over de bestuurlijke hervormingen, alle referenda over het onderwerp ten spijt. De bevolking van Amsterdam en Rotterdam wees in het voorjaar de opdeling van die steden massaal van de hand. “Het rijk blijft verantwoordelijk voor de bestuurlijke inrichting”, aldus de staatssecretaris.

Van de Vondervoort wil de toekomstige stadsprovincie Rotterdam als model nemen voor de andere nog te vormen stadsprovincies. Deze stadsprovincie is de enige waarvoor al een wetsvoorstel bestaat. Die zullen nog worden aangepast omdat het kabinet de stad in minder gemeenten wil opdelen dan het oorspronkelijke aantal van tien. Maar van der Heijden (CDA) vindt het riskant om Rotterdam als voorbeeld te nemen. Hij vreest dat als het daar niet doorgaat, ook de andere stadsprovincies niet doorgaan. Ook PvdA-woordvoerder De Cloe had moeite met het Rotterdamse model. Hij haalde premier Kok aan, die bij de Algemene Beschouwingen in de Eerste Kamer de mogelijkheden voor andere modellen openliet.

Dijkstal en Van de Vondervoort willen dat er niet meer dan twee soorten provincies ontstaan. Daarbij gaat het om de huidige provincie en de stadsprovincie. De stadsprovincie krijgt bevoegdheden voor besluiten over infrastructuur, regionale economie, milieu en woningbouw die de 'gewone' provincie niet heeft.

Bestuurlijke herindeling is volgens de bewindslieden nodig, omdat een gemeente te klein is voor het oplossen van veel bovenlokale maatschappelijke problemen, terwijl een provincie in zijn huidige vorm weer te ver van de problemen afstaat. De bewindslieden willen daarom meer duidelijkheid aanbrengen in de verhoudingen tussen de huidige traditionele drie bestuurslagen: rijk, provincie en gemeente.