Duurder bouwen in arme wijk komt op

ROTTERDAM, 21 NOV. “De koopwoningen die wij in achterstandswijken bouwen worden vooral gekocht door mensen uit de wijk zelf”, zegt T. Schutte van het aannemers- en ontwikkelingsbedrijf Muwi in Rotterdam. “Vooral veel Turken willen een eigen huis. En zo kunnen ze toch lekker in hun eigen wijk wonen.” De appartementen worden snel verkocht. “We hebben moeten loten”, aldus Schutte.

Het plan van staatssecretaris D. Tommel om meer duurdere woningen te bouwen in achterstandswijken, gisteren bekendgemaakt in een brief aan de Tweede Kamer, sluit aan bij de heersende trend in de grote steden. Gemeentebesturen willen om redenen van sociale stabiliteit en 'buurtverbetering' meer verschillende woningtypen binnen de achterstandswijken. En onder druk van de markt verleggen ook projectontwikkelaars hun activiteiten. Het gaat niet om dure huizen, maar om wat heet 'sociale koop' en premie-koop, van 160.000 tot 220.000 gulden.

Omdat de huurprijs de laatste jaren fors stijgt, hebben mensen meer belangstelling voor kopen. En omdat de tijd van de grootschalige renovatie voorbij is, wordt het voor ontwikkelaars ook interessanter kleinschaligere projecten aan te pakken, zet Schutte uiteen. Zijn bedrijf, Muwi, bouwt in Rotterdam nu ongeveer 30 à 40 van dit soort koopwoningen per jaar. Schiedam, dat als kleinere gemeente al in de jaren tachtig minder rijkssubsidie voor renovatie kreeg, ging eerder koopwoningen bouwen in renovatiegebieden. Die woningen kosten de gemeente minder geld. “Daar keerden toen veel 'spijtoptanten' terug naar hun oude wijk, die een paar jaar eerder vertrokken waren naar Spijkenisse, naar de grote nieuwbouw”, herinnert Schutte zich.

“Het gaat stapje voor stapje” zegt H. Westra, directeur Bouw en Wonen van de gemeente Utrecht over de beleidswending in de oude wijken. “Ontwikkelaars staan niet direct te trappelen. Pas wanneer ze zien dat die woningen wel degelijk worden verkocht, gaan ze ook risico's nemen.” Zes jaar geleden deed Utrecht er nog niets aan. Nu is Utrecht van plan de komende tien jaar ruim 3.000 'markt'-woningen (huur en koop) te bouwen, zoveel mogelijk op leegvallende plekken: oude fabrieken of kazernes. In 'geforceerde sloop' ziet de gemeente weinig. “Dat stuit meestal op verzet van de buurt. Mensen zijn toch gehecht aan hun woning.”

Het ministerie van VROM wil dat er 3.500 woningen per jaar extra worden gesloopt in de oude wijken om ruimte te maken voor duurdere huizen, zo schreef Tommel gisteren aan de Kamer. Dat is een verhoging van de sloopactiviteit met ruim een kwart. Nu worden er in Nederland ongeveer 13.000 woningen per jaar 'onttrokken aan de woningvoorraad'.

Het ministerie wil met het plan twee vliegen in een klap slaan. Omdat uit berekeningen blijkt dat in 1998 de voorraad goedkope woningen op peil zal zijn, hoeven er in nieuwe wijken eigenlijk alleen nog maar duurdere woningen te worden gebouwd. Maar daardoor dreigt het verschil tussen armere oude wijken en duurdere nieuwe wijken alleen maar groter te worden. Om dat te voorkomen moeten dus oude goedkope woningen worden gesloopt in de oude wijken. Als dan in de vrijgekomen ruimte in de achterstandswijken duurdere huizen worden gebouwd, wordt overal de wijkopbouw evenwichter, aldus woordvoerder L. Caubo van VROM.

De gemeente Rotterdam besloot in 1989 om voortaan driehonderd koopwoningen per jaar te gaan bouwen in stadsvernieuwingswijken, om meer stabiliteit in de buurt te brengen en de eenzijdige sociale structuur te doorbreken. In 1993 werd dit streefgetal verhoogd tot 750 woningen per jaar, met succes. In 1994 werden 850 van dergelijke bouwplannen ingediend, zo blijkt uit een evaluatie die volgende maand bekend wordt gemaakt. Deze woningen worden niet in het hart van de achterstandswijken gebouwd. “De meeste woningen zijn te vinden aan de rand van de wijk, aan het water of aan een singel”, legt R. Aarden van de gemeente uit. “Je moet wel wat doen om die inkomensgroepen te interesseren.”

De vraag is wat er gebeurt op langere termijn, zegt woordvoerder S. van Putten van de gemeente Den Haag, waar sinds een paar jaar in armere wijken behoedzaam duurder wordt gebouwd - “een beetje aan de rand”. Van Putten: “Lukt het om zo het leefklimaat te verbeteren of niet? Dat risico lopen de kopers.”