Kwasniewski nieuwe president van Polen

WARSCHAU, 20 NOV. De ex-communist Aleksander Kwasniewski heeft met 51,72 procent van de stemmen de gisteren gehouden Poolse presidentsverkiezingen gewonnen van de zittende president Lech Walesa. Dat blijkt uit de definitieve uitslag die vanmiddag bekend werd. Kwasniewski zal op 23 december als president zal worden beëdigd.

De Poolse minister van binnenlandse zaken, Milczanowski, was kort voor de officiële uitslag bekend werd, al afgetreden “uit loyaliteit met Walesa”. Milczanowski was door Walesa benoemd.

De 41-jarige Kwasniewski, leider van het ex-communistische Verbond van Democratisch Links (SLD), de grootste partij van Polen, lijkt vooral te hebben gewonnen dankzij de stemmen van de jongste kiezers en - in tegenstelling tot wat algemeen werd verwacht - de kiezers op het Poolse platteland. De uit de voormalige vrije vakbond Solidariteit voortgekomen politici, die de Poolse politiek de afgelopen zes jaar hebben gedomineerd, hebben verbijsterd gereageerd op het verlies van Walesa. De meesten waarschuwden dat met Kwasniewski “de geest van de dictatuur” weer aan de macht komt.

De Poolse bisschoppen hebben de kiezers de afgelopen weken in niet mis te verstane bewoordingen gewaarschuwd niet op de ex-communist Wasniewski te stemmen. Velen gaan er nu vanuit dat die adviezen van de kerk hun doel zijn voorbijgeschoten en meer kiezers hebben geïrriteerd dan aangesproken.

Wasniewski pleitte gisteravond, toen hij blijkens de toen voorhanden peilingen nog op licht verlies stond, voor verzoening in het diep verdeelde Polen. Of de erfgenamen van Solidariteit en de aanhangers van Walesa voor zo'n verzoening te vinden zijn, is echter zeer de vraag. Alle leiders van uit de vakbond Solidariteit voortgekomen partijen lieten zich, zonder uitzondering, ronduit vijandig uit over Kwasniewski en zijn SLD. De opvolger van Walesa als leider van de vakbond Solidariteit, Marian Krzaklewski, zei dat zijn vakbond zich hoe dan ook zal radicaliseren.

Waarnemers en buitenlandse investeerders verwachten van het eventuele aantreden van Kwasniewski weinig veranderingen: zij gaan ervan uit dat de hervormingen zullen doorgaan en dat Polen zal blijven ijveren voor toetreding tot de NAVO en de EU. Het aantreden van Kwasniewski zal rust brengen in de relaties tussen de president enerzijds en het parlement en de regering anderzijds. Die relaties waren onder Walesa voortdurend gespannen.

Een onduidelijke factor daarbij is echter de vraag hoe Walesa zijn eventuele nederlaag zal verwerken. Sommigen vrezen dat de president, als hij wordt verslagen, zich net zo min als in 1990 zal kunnen verzoenen met zijn nieuwe status van ambteloos burger, maar vanuit Gdansk alles zal ondernemen om het de nieuwe president en de door de SLD gedomineerde regering het leven zo moeilijk mogelijk te maken.