Grote partijen Spanje tevreden na verkiezingen in Catalonië

MADRID, 20 NOV. Bij de regionale verkiezingen in Catalonië heeft de regerende nationalistische partij Convergencia i Unió (CiU) van regio-president Jordi Pujol haar absolute meerderheid verloren. De conservatieve partij Partido Popular (PP), op landelijk niveau de belangrijkste oppositiepartij, wist het aantal zetels in het Catalaanse parlement meer dan te verdubbelen. De Catalaanse socialistische zusterpartij PSC van de PSOE van premier Felipe González zag de aanhang verminderen van 27,5 tot 24,8 procent. De socialisten behouden daarmee ruimschoots hun positie als de tweede partij van Catalonië. De Catalaanse verkiezingen worden beschouwd als een belangrijke graadmeter voor de nationale verkiezingen die waarschijnlijk in maart van het komende jaar worden gehouden.

Binnen de Catalaans-Spaanse politieke verhoudingen geldt de uitslag in meerdere opzichten als verrassend. Op eigen bodem moesten de Catalaanse nationalisten van Pujol een gevoelige nederlaag incasseren. De CiU van Pujol, die de afgelopen drie regeerperiodes een absolute meerderheid in het Catalaanse parlement had, viel met tien zetels terug naar 60 van de 135 zetels. De partij wordt hierdoor gedwongen een coalitie te sluiten of zich te verzekeren van de gedoogsteun van een van de overige fracties.

Het verlies geldt als een afstraffing voor de steun op nationaal niveau die Pujol de afgelopen drie jaar heeft gegeven aan het minderheidskabinet van de Spaanse premier González. De Catalaanse partijleider erkende gisteravond dat het resultaat teleurstellend is voor zijn partij en tot een politieke koersverandering van de nationalisten zal leiden. De Catalaanse leider liet zich er evenwel niet over uit of hij daarbij denkt aan steun voor de conservatieve Partido Popular (PP), die als de grote winnaar uit de bus is gekomen.

De PP groeide van zeven naar zeventien zetels en werd daarmee achter de nationalisten en socialisten de derde partij in Catalonië. De PP profiteerde daarbij van de ongebruikelijk hoge opkomst. Ruim 63 procent van de Catalaanse kiezers ging gisteren naar de stembus, negen procent meer dan bij de vorige regionale verkiezingen en de hoogste opkomst in meer dan tien jaar. De hoge opkomst wordt toegeschreven aan het relatief grote aantal mensen dat de regionale verkiezingen heeft gebruikt om een proteststem uit te brengen tegen de regering González in Madrid.

De winst van de Partido Popular is vooral spectaculair, omdat Catalonië traditioneel geldt als een moeilijke regio voor de conservatieven. De PP staat op een groot aantal punten ideologisch weliswaar zeer dicht bij de Catalaanse nationalisten, maar richt zich radicaal tegen het streven naar een grotere autonomie voor de Catalaanse regio. Terwijl zijn partij in Barcelona gisteravond op euforische wijze de overwinning vierde, noemde landelijk partijleider José Maria Aznar van de PP in Madrid de uitslag “excellent” en een duidelijk afstraffing van de Catalaans-nationalistische steun voor het kabinet van premier González. “Dit resultaat helpt bij het oplossen van veel onzekerheden in de Spaanse politiek”, aldus Aznar.

De uitslag geldt voor de PP als een bewijs dat bij de vervroegde landelijke verkiezingen in maart de socialisten verslagen kunnen worden. Verwacht wordt dat de PP de komende maanden toenadering zal zoeken tot de Catalaanse nationalisten, met het oog op een mogelijk te vormen coalitie op nationaal niveau. Gedoogsteun van de PP aan Pujol in het Catalaanse regioparlement zou daarbij als wisselgeld kunnen dienen voor steun van de Catalaanse nationalisten aan een PP-regering in Madrid.

Bij de socialistische partij van premier Felipe González heerste gisteravond eveneens een optimistische stemming na het beperkte verlies van zo'n twee procent. Het 'succes' wordt vooral op het conto geschreven van de Catalaanse lijsttrekker van de socialisten, Joaquim Nadal. Anderzijds heerst bij de socialisten de vrees dan de uitslag zal leiden tot een verdere verharding van de relatie met de Catalaanse nationalisten. Deze zegden in september hun steun aan het minderheidskabinet van González op naar aanleiding van het schandaal rond de doodseskaders binnen het politieapparaat, waarbij de socialisten nauw betrokken zouden zijn. De CiU weigerde evenwel tot dusverre een motie van wantrouwen te ondersteunen, die tot het onmiddellijk vertrek van de zittende regering zou leiden.

Vanuit de socialistische partij wordt grote druk op González uitgeoefend zich herkiesbaar te stellen voor de komende verkiezingen. De beperking van het verlies in Catalonië zou hem in de verleiding kunnen brengen aan die druk toe te geven.