De puriteinse begroting

DE FEDERALE OVERHEID in de Verenigde Staten gaat weer aan de slag. Het Congres en het Witte Huis hebben een tijdelijke oplossing gevonden voor de financiering van de overheid. De confrontatie tussen de uitvoerende en de wetgevende macht heeft zich als een onvervalste western ontrold. Met als hoogtepunt de vraag wie het eerst met de ogen zou knipperen, de president of de Republikeinse leiders van het Congres.

President Clinton heeft toegegeven aan de Republikeinse druk om in zeven jaar het federale begrotingstekort weg te werken, maar hij houdt voet bij stuk ten aanzien van de invulling van de ombuigingen. De president dreigt met zijn vetorecht, het Congres wil het radicale Republikeinse 'Contract met Amerika' uitvoeren.

De kern van de tegenstelling betreft de ouderenzorg. Tegen de stelregel dat bezuinigen op ouderen politieke zelfmoord is houden de Republikeinen vast aan hun plan om een kwart van de ombuigingen te verhalen op Medicare, het medische programma voor bejaarden. Met één oog op de presidentsverkiezingen van volgend jaar werpen de Democraten zich op als de onbaatzuchtige beschermers van de belangen van de ouderen. Daarmee dreigt een unieke kans om de Amerikaanse overheidsfinanciën te saneren verloren te gaan.

HULP AAN BEJAARDEN behoort tot de kerntaken van de Amerikaanse overheid. De federale begroting bevat drie grote uitgavenblokken: defensie, rente op de staatsschuld en overdrachtsuitgaven voor bejaarden. Een derde van de begroting gaat naar ouderenzorg. Maar doordat deze programma's geen inkomenstoets bevatten, profiteert de gepensioneerde van de 'zilveren generatie' evenzeer als de arme bejaarde van de onderklasse.

De bereidheid om het overheidstekort te elimineren en de Amerikaanse staatsschuld te verminderen maakt een einde aan decennia van gewenning aan een politieke cultuur van tekorten, culminerend in de financiële zorgeloosheid van de jaren tachtig. De invulling van de ombuigingen kan ongetwijfeld verbeterd worden, maar het belang van deze puriteinse golf van soberheid wat de overheidsfinanciën aangaat kan niet genoeg worden onderstreept.