Zwarte dans met talkshow-zinnetjes

Voorstelling: Alvin Ailey American Dance Theater met Hymn; Vesper; Revelations. Choreografie: Alvin Ailey, Judith Jamison. Gezien 17/11, Carré Amsterdam. Aldaar t/m zo 19/11.

In Amerikaanse televisietalkshows komen ze uitstekend tot hun recht. Zinnen als: 'Lelijke mensen zijn ook mooi.' Smakelijk uitgesproken door gasten die steevast worden geïntroduceerd met al even boeiende ondertiteltjes bij hun naam: “Wil zichzelf eens voelen.”

Maar de hierboven genoemde citaten komen uit een choreografie zonder een spoor van ironie. Judith Jamison, artistiek leidster van het Alvin Ailey American Dance Theater (AAADT), doorspekte haar produktie Hymn met zulke opmerkingen. Oorverdovend hard en bloedserieus krijgen we die belijdenissen in de schoot geworpen. Over de oprichter van het gezelschap Alvin Ailey, die in 1989 overleed: 'I think he was pretty deep.' Ailey was de pionier van de zwarte jazzdans, die het AAADT beroemd maakte met choreografieën waarin moderne, klassieke en jazzinvloeden zijn verenigd. Over de ruim dertig dansers die op twee na zwart zijn horen we: 'They are black, beautiful, intelligent, spiritual. De boodschap wordt er vanaf het begin van de voorstelling stevig ingeramd: het AAADT is zeer politiek correct en heeft nog hoge kwaliteit ook. Dat laatste geldt zeker voor de dansers, die verbazend snel, scherp en sterk zijn, en uitmunten in pirouettes waarbij je de tel kwijt raakt. Maar in Hymn krijgen ze tussen de teksten door nog weinig kans dat te laten zien. Op één massale dans na is het ballet nauwelijks veelzeggender dan de bijbehorende praatjes.

De andere twee choreografieën zijn gelukkig minder op public relations gericht. Zozeer zelfs, dat de naam van de choreograaf van Vesper niet in het programmaboekje is vermeld. De techniek lijkt van Ailey, en is vooral bijzonder waar klassieke en etnische dansen in één beweging verenigd zijn.

Revelations, Aileys beroemdste choreografie, was vorig jaar nog in Nederland te zien. Het publiek raakt gaandeweg door het dolle en roept met voetengeroffel om meer. Revelations is een zeer beknopte zwarte geschiedenis in aanstekelijke dans op spirituele liederen en blues. Zo is een vlucht uit de slavernij samengebald tot niet meer dan een langzaam kantelen van drie mannen; hun wanhoop zit in dat ene been, dat vertwijfeld gestrekt blijft. Ailey had vaak maar één beweging nodig om een mooi verhaal te vertellen. En zeker geen talkshow zoals zijn opvolgster.