Italie; Wie zou nog willen drinken uit de Trevi-fontein?

ROME, 18 NOV. Niemand weet precies wanneer de bezoekers van Rome muntjes zijn gaan gooien in de Trevi-fontein om zeker te zijn van terugkeer naar de Eeuwige Stad, maar het moet te maken hebben gehad met de kwaliteit van het water.

De overlevering wil juist dat je het water drinkt. Eén variant zegt dat je de imposante fontein, opgebouwd tegen de muur van een palazzo uit de renaissance, dan nooit meer vergeet. Een andere variant zegt dat je zal terugkeren. Meisjes die hun verloofde voor eeuwig aan zich wilden binden, hoefden hem volgens de oude verhalen alleen maar wat Trevi-water te drinken te geven.

Op een gegeven moment is die gewoonte in onbruik geraakt. Waarschijnlijk werd het water te vies. Ooit had de Trevi-fontein het zachtste water van Rome, aangevoerd van de heuvels buiten de stad. Nu smaakt het naar chloor. De jongeren die zich bij de Trevi-fontein verzamelen sinds het traditionele trefpunt van de Spaanse trappen is afgesloten wegens restauratie, drinken liever wijn. 's Avonds staat de rand vol met lege flessen. Wie net een jongen zijn maag heeft zien omkeren in de fontein, hoeft het water niet eens meer te proeven.

Wie nu wil terugkomen, gooit. Nonchalante toeristen werpen gewoon met een boogje hun muntje in het water, beter voorbereide bezoekers volgen de officiële regels, waarvan niemand zich kan herinneren waar die vandaan komen: met de rug naar de fontein gaan staan en met je rechterhand het muntje over de linkerschouder gooien.

Vooral 's avonds, als de prachtige nieuwe verlichting onder water aan is, zie je de muntjes glinsteren. Het bassin voor de pas gerestaureerde beelden van Neptunus met zijn tritons ligt er bezaaid mee. Nog niet zo lang geleden slopen iedere nacht jongens de fontein in om de muntjes van waarde weg te halen. Nu heeft een bedrijfje opdracht gekregen de munten te verzamelen, schoon te maken en te scheiden.

Sinds de restauratie let de politie ook veel beter op, en niet alleen op muntjesdieven. Wie Anita Ekberg in de film La Dolce Vita wil nadoen en het water van de fontein in springt, krijgt een boete van ongeveer tweehonderd gulden. De meeste mensen weten dat inmiddels, maar de boete kon een Chinees fotomodel kort geleden niet afschrikken. Het gefluit van de agenten werd bijna overstemd door het geklik van de camera's.

Alleen al in juli en augustus zijn er 382 zakken met muntjes uit het water gehaald, en dat zijn niet eens de topmaanden, wegens de hitte. Het Italiaanse geld gaat naar de gemeente, die het meestal gebruikt om wat extra's te doen in de gezondheidszorg. De stapels muntjes van ongeveer vijf, tien, twintig en vijftig cent (daarna begint Italië met bankbiljetten) waren vorig jaar goed voor ongeveer 370.000 gulden - als het gemiddelde 20 cent is, moeten dat 1,85 miljoen muntjes zijn geweest.

Dit jaar lijkt de oogst wat tegen te vallen. Eind juli bedroeg de oogst 120.000 gulden. Maar waarschijnlijk is dit bedrag zo laag omdat het telwerk vertraging heeft opgelopen. Er komen door de lage lire, die de Italianen in eigen land houdt en buitenlanders lokt, immers steeds meer toeristen.

Het buitenlandse muntgeld gaat naar het Italiaanse Rode Kruis. Dat lijkt een nobel gebaar, maar eigenlijk zit het Rode Kruis vreselijk in zijn maag met die zakken vol muntgeld uit de meest verre landen. Geen enkele bank wil ze wisselen. De muntjes komen uit alle hoeken van de aarde en sorteren is een onbegonnen werk. Het is wel eens geprobeerd, maar werd opgegeven toen bleek dat er geld uit meer dan 130 landen in de zakken zit. Onze mensen en onze vrijwilligers hebben wel iets beters te doen dan geld te zitten tellen, zeggen ze bij het Rode Kruis.

Sinds kort gebruikt de hulporganisatie haar zakken met muntjes als een bron voor cadeautjes. Wie een cheque overmaakt of anderszins helpt, krijgt als bedankje een zakje met wat muntgeld uit de Trevi-fontein. Dollars en marken zal je daar niet snel bij vinden. Volgens de mannen van het inzamelbedrijf die met lange laarzen aan het water ingaan om de muntjes op te rapen, verdwijnen nog steeds veel harde munten. De clandestiene muntjeszoekers geven zich niet zomaar gewonnen.