Het koninginnepad

Wat is het 'Koninginnepad'? Sommige mensen denken dat daarmee het traject van het Koninklijk Paleis op de Dam naar de Nieuwe Kerk wordt bedoeld; een andere uitleg wil dat het de naam is van de niet afgebakende weg tussen het Paleis en het Nationaal Monument. De Telegraaf meldde woensdag dat “Koningin Beatrix niet meer hoeft te struikelen wanneer zij van de Nieuwe Kerk naar het Paleis wandelt. Gemeenteambtenaren hebben er deze week de betonnen randen weggehaald. Het betreft een idee van de hoofdstedelijke D66-fractie om een 'koninginnepad' te creëren. Raadslid Yellie Alkema stoorde zich al jaren aan de moeizame manier waarop de Koningin zich op herdenkingsdagen langs tramrails en allerlei obstakels een weg naar het Nationaal Monument moest banen. Daarom stelde zij vorige week voor het pad te effenen. Na haar voorstel wordt Alkema overspoeld met telefonische vragen van particulieren en maatschappelijke instellingen om haar ideeën over de herinrichting van de Dam nader toe te lichten. Het plein zal over drie jaar worden vernieuwd.” Tot zover de Telegraaf, die het dus goed beschouwd over twee 'koninginnepaden' heeft. Het Parool had het nieuws een dag eerder. In dat bericht is er nog maar één, tussen kerk en Paleis. Het andere wordt 'route' genoemd. Volgens Stedelijk Beheer is die al eerder vrijgemaakt van 'hinderlijke obstakels'.

We verdiepen ons om te beginnen in de gedachten van mevrouw Alkema. Ze 'stoorde zich al jaren' maar heeft tot vorige week niets gedaan. Pas toen de koningin in Washington was, raakte bij het raadslid van D66 de maat vol. Daarop is de gemeente meteen aan de slag gegaan en heeft het pad geëffend. Nooit is in de hoofdstad zo snel een daad bij een woord gevoegd. Na de kranteberichten was het dan ook het gesprek van de dag. Niemand weet er het fijne van.

Vrijdagochtend vroeg ben ik poolshoogte gaan nemen. De afstand van het Paleis naar het Monument bedraagt precies 180 passen en op dat traject moet de koningin achttien obstakels overwinnen, als we tenminste traptreden en stoepranden tot deze categorie rekenen. Van het Paleis naar de kerk is het zeventig passen en daar vindt ze na de ingreep van mevrouw Alkema toch nog zes obstakels op haar weg. Het kan beter. In de hoek die de paleismuur met de entree maakt lag de gebruikelijke dode duif en naast de ingang hing een briefje: Wij zijn naar het restaurant naast de kerk. Tot zover mijn bevindingen op 17 november tussen acht en half negen.

Het is een goed idee om een paar koninginnepaden aan te leggen. Ten eerste moet worden voorkomen dat een staatshoofd struikelt of hoe dan ook in het publiek iets menselijks van deze orde overkomt. De Gaulle stootte zijn hoofd bij het verlaten van een helikopter, president Ford viel er helemaal uit, prins Philip is vaak van zijn paard gevallen, president Bush zakte in Japan onder tafel - het was allemaal menselijk, al te menselijk - en in de hele wereld stonden de foto's op de voorpagina's, ging de televisie in de herhaling en kwam het terug in het jaaroverzicht. De overheid hoort alles te doen om zulke incidenten uit te sluiten. Omdat ze het voortouw heeft genomen verdient Mevrouw Alkema dat er ook iets naar haar zal worden genoemd.

Maar er is nog iets anders in de berichten, een beetje weggemoffeld maar misschien even belangrijk: over drie jaar zal het hele plein worden 'opgeknapt' of een 'herinrichting' ondergaan. Wat heeft dat te betekenen?

De laatste 'herinrichting' was noodzakelijk omdat toen het Nationaal Monument er werd neergezet. Daarvóór - ik put uit mijn geheugen - werd die ruimte in beslag genomen door een slordig parkje met ligusters en rododendrons. Op de hoeken stonden kiosken, vierkante, beige-achtige houten gebouwtjes. Het woord herinrichting bestond nog niet. Toen brak de nieuwe tijd aan. Je kreeg de Damslapers, de Jannen veegden het plein schoon, freule Wttewaall van Stoetwegen en de heer Udink van de CHU zetten een beatlepruik op en gingen op de stoep zitten, en daarmee was het tijdvak van de niet omkeerbare herinrichtingen begonnen. Het Damrak werd heringericht tot rode loper en verlengd over het Rokin tot de Munt, McDonald's vestigde zich, witwasserijtjes bloeiden, het Leidseplein werd heringericht, tot diep in de zomernachten dreunden de trommen, binnenkort wordt het Museumplein heringericht, de kettingzagen zingen het lied van de herinrichting, zodat je je onwillekeurig gaat afvragen wat er, afgezien van het Koninginnepad, over drie jaar met de Dam gaat gebeuren.

Ten eerste zou ik het eigenlijke plein direkt voor het Paleis weer eens behoorlijk plaveien, d.w.z. ontdoen van de glooiende kuilen die erin zijn gekomen door de steeds zwaarder wordende kermisattracties. Dan zou ik het hele verschijnsel van 'kermis op de Dam' afschaffen. De hele binnenstad, het gebied te beginnen bij het Centraal Station en dan ruwweg begrensd door het Singel, Reguliersbreestraat, Waterlooplein, Jodenbreestraat en Geldersekade is het hele jaar al kermis. Daar hoeft niets meer bij. Maak van de Dam een gewoon ouderwets ruim plein, zonder modieus getetter en getrom, flauwekulkramen, kletsmeiers die de waan van de dag verkondigen, laat die ene mevrouw in haar roze jumpsuit als eredakloze rustig op de stoep van het Paleis slapen, ruim de dode duiven op en sproei het geheel twee keer per dag schoon. Dat zijn, globaal gezegd, mijn denkbeelden over de herinrichting. Je kunt dan altijd nog ergens anders een alternatieve Dam inrichten, met leuke lantarenpaaltjes, functionale sculpturen die het publiek zelf kan invullen en waar iedereen postmodern tekeer kan gaan. Onze spreekwoordelijke tolerantie hoeft geen geweld te worden aangedaan. Laat over dit alles een referendum houden.

Ik doe een beroep op mevrouw Alkema. Zij heeft macht; dat is bewezen. Ze kan de koningin van de herinrichting worden.