'Academisch asiel' voor omstreden hoogleraar

LEIDEN, 18 NOV. De Rijksuniversiteit Leiden heeft voor een periode van drie jaar 'wetenschappelijk asiel' verleend aan de Egyptische koran-geleerde Nasr Abu Zeid. Hij krijgt een fellowship 9bij de vakgroep Talen en Culturen van Zuid-Oost Azië, op initiatief van directeur prof.dr. W.L. Stokhof. Komende week zal Zeid, die in zijn geboorteland om zijn vrijzinnige religieuze opvattingen het mikpunt is van moslim-fundamentalisten, in Leiden aankomen. Stokhof: “We doen voorzichtig, maar het ligt in de bedoeling dat hij als gasthoogleraar gewoon gaat deelnemen aan het academische leven.”

In Egypte was dat volstrekt onmogelijk geworden. Afgelopen juni is Zeid door het gerechtshof in Kairo in hoger beroep als 'ketter' aangemerkt en werd zijn huwelijk met de docente Ibtihal Yunis ontbonden verklaard. De veroordeling komt neer op een verkapt doodvonnis: de extremistische islamitische groepering Djihad, die in Zwitserland zetelt, heeft Zeid vogelvrij verklaard en iedere gelovige opgeroepen de 'afvallige' uit de weg te ruimen. Maar er zijn ook tegenkrachten en de kwestie heeft in Egypte de proporties aangenomen van een Dreyfus-affaire, met scheidslijnen die dwars door de intellectuele en politieke elites heenlopen.

Direct na het vonnis begonnen pogingen Zeid uit Egypte weg te halen. F. Leemhuis, toen nog directeur van het Nederlands Instituut in Kairo en persoonlijk bevriend met Zeid: “Op de Nederlandse ambassade hebben we spoedoverleg gepleegd of we hem politiek asiel moesten aanbieden. Maar daar zag hij van af, omdat het koren op de molen van zijn tegenstanders zou zijn. Kort daarop kwam Stokhof naar Kairo en hebben we in overleg gekozen voor een parkeerbaan in Leiden, opdat Zeid zijn wetenschappelijk werk kan voortzetten. Maar het is uitdrukkelijk geen vlucht en zodra de toestand in Egypte het toelaat, keert hij terug.”

Inmiddels dient de zaak voor het Egyptische hooggerechtshof en heeft Zeid een klein succes mogen boeken: in afwachting van de behandeling is het vonnis van afgelopen zomer opgeschort. Ook de universiteit van Kairo heeft zich achter zijn werknemer geschaard door Zeids hoogleraarsbenoeming, in 1992 door moslim-extremisten geblokkeerd, alsnog door te zetten. Het besluit tot een uitstapje naar Leiden is dan ook geheel con amore tot stand gekomen.