Zwijgende meerderheid over drempel van de angst

Maandenlang was het onzeker of Liamine Zéroual voldoende steun had van de hoogste legerofficieren om zich kandidaat te stellen voor het Algerijnse presidentschap. Typerend, zowel voor hem als voor het systeem, was ook dat niemand wist of hij zèlf wel ambieerde door te gaan. Toen het eenmaal vaststond dat hij “zich beschikbaar stelde”, duurde het nog geruime tijd voordat men de beslissing officieel bekendmaakte. Hij zou - nota bene “als onafhankelijk kandidaat” - naar het ambt van president dingen.

Dat was allemaal bedoeld om de spanning op te voeren en de wereld ervan te overtuigen dat Algerije op weg was naar een waarachtige democratie. Om die reden ook werd de afgelopen weken van diverse kanten, die duidelijk door de machthebbers werden geïnspireerd, voortdurend gesuggereerd dat sjeik Mahfoud Nahnah, leider van de Hamas-partij, wel eens een ernstige bedreiging voor Zéroual kon zijn.

Niet bekend

Daardoor zal de man die zijn verkiezingscampagne voerde onder het motto 'Ik of de chaos' en zich presenteerde als de nationalist die een eind zou maken aan het terrorisme, waarschijnlijk geen eind kunnen maken aan het corrupte machtssysteem van de 'politieke mafia'. Dat systeem is in wezen hetzelfde als onder de vroegere machthebbers, ook al is onder Zéroual de streng gedirigeerde bevelseconomie veranderd in een liberale markteconomie, waardoor Algerije de beste leerling in de klas is geworden van het Internationale Monetaire Fonds.

De beslissing van 'De Macht' om door middel van verkiezingen de overgangspresident van een door vrijwel iedereen gehaat, dan wel geminacht regime te handhaven, toont aan dat Algerije alleen op economisch gebied met het verleden heeft gebroken. Het is alsof het FLN in andere gedaante is herrezen, met inbegrip van de traditioneel sterke islamitische vleugel binnen zijn gelederen. Want nu sjeik Nahnah van Hamas (met hetzelfde ideologische programma als het FIS, exclusief geweld tegen de staat) het grootste deel van de niet op Zéroual uitgebrachte stemmen mocht winnen, betekent dat een aanzienlijke toename van zijn politieke invloed.

De door de buitenlandse waarnemers bevestigde massale opkomst van de kiezers is een gigantische nederlaag voor de toegestane oppositiepartijen FLN en FFS, die tot boycot hadden opgeroepen. Zij is een nog veel groter politiek echec voor de radicale moslim-groepen, die de kiezers met dood en verdoemenis hadden bedreigd als zij het waagden naar de stembureaus te gaan. Weliswaar zeggen Algerijnse politieke deskundigen (niet openlijk) dat de eindresultaten door 'De Macht' aanzienlijk zijn bijgekleurd, maar zelfs als de einduitslag wordt overdreven is het duidelijk dat de moslim-strijdgroepen met hun terroristische acties te ver zijn gegaan. Zó ver over de schreef en gedurende zó'n lange tijd, dat de zwijgende meerderheid van de bevolking, die per definitie apolitiek is, de drempel van haar angst overschreed. Deze zwijgende meerderheid negeerde de dreigementen van FIS en GIA om te laten zien dat zij alleen nog maar rust en vrede wil, en die door een krachtige, hoewel niet erg beminde overheid denkt te kunnen krijgen.

Waarschijnlijk krijgt Zéroual door zijn ruime overwinning van gisteren meer legitimiteit, waardoor hij meer macht zal kunnen ontplooien. Met dat doel voor ogen heeft hij reeds de afgelopen tijd zijn vertrouwelingen op sleutelposten benoemd. Misschien zal 'de nieuwe president' zich daardoor alsnog ontpoppen als de man die in staat is de zo noodzakelijke drastische veranderingen in Algerije door te voeren, conform zijn belofte dat hij “een nieuwe nationale orde” zal creëren.

Maar qua aanleg is Liamine Zéroual geen vernieuwer. En zolang zijn machtsbasis berust op de steun van de legertop en de 'politieke mafia', desnoods aangevuld door Hamas, zal hij met het totalitaire, corrupte en verstikkende verleden niet kunnen breken. Voldoende voedingsbodem voor de burgeroorlog, waarvan het einde - ook na deze verkiezingen - niet in zicht is.