Slechts 17 kinderen gelden als 'gewoon'

Er staat een man voor basisschool de Uilenburcht, twee sportschoenen in zijn hand, een metallic Mercedes 300E achter hem. Hij staat daar als een standbeeld, verzonken in herinneringen. Totdat de schoolkinderen naar buiten stormen en hem en masse toezingen. “Een beroemdheid op de stoep”, spreekt de adjunctdirecteur plechtig: “Zijn foto staat op deze telefoonkaart. En die maken ze eigenlijk alleen van koningin Beatrix.” Vingers vliegen de lucht in. “Een handtekening, meneer.”

Willy 'de stofzuiger' van de Kerkhof (44), ex-voetballer en tegenwoordig directeur bij het schoonmaakbedrijf CSU, wordt er verlegen van. “Jullie kennen mij niet, maar ik speelde bij PSV waar Ronaldo nu zit” zegt hij. Ter gelegenheid van tien jaar basisschool loopt hij vanochtend mee op De Uilenburcht. “Je school vergeet je nooit, die blijf je volgen”, legt hij uit. En terzijde: “Ik heb kritiek op de scholen van nu. De leraren die maken het veel te individueel. Ik mis de gezamenlijkheid van het samen leren en samen spelen.”

De Uilenburcht staat in hartje Helmond en is voortgekomen uit onder meer de St.-Nicolaasschool waar Van de Kerkhof van 1957 tot 1963 schoolging. 'Klompjesschool' zeiden ze in de buurt, want geen van de ouders kon schoenen betalen. Maar die school is niet meer, na een fusie, verhuizing en weer een fusie met twee andere katholieke scholen in 1994. De broeders en hun vermanende bamboestokjes hebben plaatsgemaakt voor leraren m/v in spijkerbroek. De arbeiderszonen kregen gezelschap van meisjes en later ook van kinderen van gastarbeiders en asielzoekers. En het klassikale 'ora et labora' werd zelfstandig werken ten behoeve van de individuele ontplooiing.

Dit schooljaar telt De Uilenburcht 402 leerlingen. Ze krijgen les in 22 groepen van 41 leerkrachten, die soms werken in deeltijd. Daarnaast heeft de school 16 werknemers in dienst voor schoonmaakwerk en administratie. Een boel personeel, erkent schooldirecteur L. Janssen-Hilhorst, maar absoluut te rechtvaardigen vindt ze. Op haar school zitten slechts 17 kinderen die het ministerie als 'gewoon' aanmerkt. Voor alle anderen krijgt ze extra geld: 111 autochtone kinderen uit soms gebroken gezinnen met werkloze, laagopgeleide ouders, 17 kinderen uit het woonwagenkamp en 257 kinderen uit 32 verschillende landen, van Jamaica tot aan Vietnam, van Turkije en Marokko tot Iran. Janssen: “Kinderen komen met minder bagage binnen op school dan in Kralingen en toch moeten ze net zo goed worden. Onze leerlingen scoren voor de citotoets om en nabij het landelijk gemiddelde.”

De invoering van de basisschool tien jaar geleden heeft bij Janssen op school niet zo gek veel veranderd. Besloten werd de extra vakken links te laten liggen , onder het motto 'eerst taal, dan rekenen en daarna zien we weer verder'. Ook de 'kerndoelen' zijn resoluut terzijde geschoven. Janssen: “We hebben eigen plannen gemaakt. Onze docenten zijn met elkaar om tafel gaan zitten met de vraag: wat moeten de kinderen kunnen als ze ìn mijn groep komen en wat als ze eruit komen.”

In feite is het basisschoolidee op De Uilenburcht al achterhaald. De schoolcarrière begint er op tweejarige leeftijd in de peuterspeelzaal van het schoolgebouw, om de achterstand eerder op te sporen en te verhelpen. Verder wordt ouders geleerd hoe ze hun kind moeten voorlezen en moeten helpen bij huiswerk. De lestijd is uitgebreid, leerlingen kunnen blijven voor voetballes, een natuur- of toneelclub, aerobics of computerles. En leerkrachten gaan minstens een keer per trimester op huisbezoek om 'feeling' te houden.

Janssen zelf ook. “Vaak is het leuk, maar soms ook niet. Laatst kwam ik bij een kind thuis, dat altijd hongerig in de klas zit. Ik moest over de heroïnespuiten heenstappen en nog durfde pa te zeggen dat-ie een voorbeeldvader was. Hij is psychopaat, het maatschappelijk werk durft niet meer langs. Drugs hè. Er stonden ook dealers aan de schoolpoort om onze kinderen te charteren als drugskoerier. Als een furie ben ik de coffeeshops langsgegaan en sindsdien zitten we er bovenop met een 'eigen' agent.”

Als het aan Janssen en haar collega's ligt, is basisschool De Uilenburcht over tien jaar “naast een leer- ook een zorginstituut.” Met een eigen tandarts, een eigen dokter, een politieman, maatschappelijk werk en een keuken. Open tot tien uur 's avonds en ook thuisbasis voor middelbare scholieren. “Het oude JAC-idee. Achterwacht van de ouders”, zegt Janssen. “In verpauperde wijken is dat de toekomst van de basisschool.”

Dat idee stemt Willy van de Kerkhof hoopvol. Misschien dat kinderen dan weer wat meer naar elkaar toekruipen op het schoolplein. “Bij ons stond iedereen bij iedereen, hier staat iedereen in groepjes. Als rivalen. De broeders leerden je met elkaar omgaan. Dat was net zo belangrijk voor ze als je de huis-tuin-en-keuken-weetjes bijbrengen.”