Mooie verhalen bepalen waarde van oude aandelen

SPIJKENISSE, 17 NOV. Het Duitse vrachtschip Renate Leonhardt zonk in 1917 ter hoogte van Den Helder na een voltreffer van een Britse onderzeeër. Aan boord bevonden zich 700 ton cacaoboter en 454 kisten goud. Om de kostbare lading te bergen werd de Cooperatieve Bergings Vereniging Renate Leonhardt opgericht die de operatie door middel van de uitgifte van aandelen van 50 gulden wilde bekostigen. Van berging is het tot op heden niet gekomen, maar mocht het goud ooit boven water komen, dan kunnen de beleggers rekenen op een uitkering van ruim 1.600 gulden per aandeel.

Toch is het aandeel Renate Leonhardt, uitgegeven in 1954, ook zonder de berging al meer waard dan de nominale waarde. Op een veiling van ruim vierhonderd oude effecten, morgen in Amsterdam, moet het waardepapier ten minste 125 gulden opbrengen. “Hoe mooier het verhaal achter een oud aandeel, hoe hoger de waarde”, zegt Kees Monen, organisator van de veiling en eigenaar van Scriporama & First Dutch, antiquariaat in oude effecten in Spijkenisse. Bij oude Amerikaanse aandelen wil de handtekening van een Rockefeller of een Vanderbilt de prijs nog wel eens beïnvloeden.

Een ander aandeel dat om emotionele redenen sterk in waarde steeg, is dat van de onroerend-goedmaatschappij Interfund. Het aandeel, compleet met foto, werd in 1976 uitgegeven voor de aankoop van de Rotterdamse Wilhelminakade, ooit de vertrekplaats van de Holland-Amerikalijn. Enkele jaren geleden werden kade en gebouwen verkocht aan de gemeente Rotterdam voor de bebouwing van de Kop van Zuid. Wat rest van de oude Wilhelminakade is het tot hotel-restaurant verbouwde hoofdkantoor van de scheepvaartmaatschappij. “Door die foto van dat kantoor en de aandacht voor de Kop van Zuid is het aandeel nu zo'n 150 gulden waard. Dat is heel veel voor zo'n jong waardepapier”, aldus Monen.

Nederland, waar de Verenigde Oostindische Compagnie in 1602 als eerste ter wereld aandelen uitgaf, is altijd uiterst calvinistisch geweest in het ontwerpen van aandelen, aldus Monen, die met zijn verzameling van zevenduizend oude effecten ooit het Guiness Book of Records haalde. Dit in tegenstelling tot antieke aandelen uit Zuid-Amerika en de koloniën in Afrika waar waardepapieren werden verheven tot ware kunstwerken. In Oost-Europa heeft niemand minder dan de Jugendstil-kunstenaar Alphonse Mucha veel aandelen ontworpen. Nederlandse aandelen daarentegen zijn kaal en bestaan soms zelfs alleen maar uit tekst. Monen: “Slechts af en toe tref je een aandeel met een afbeelding. De Holland-Amerikalijn bijvoorbeeld gaf in 1919 aandelen uit op een achtergrond-afbeelding van de Statendam. En de Stoomvaart Maatschappij Nederland wilde laten zien dat ze als eerste door het Suezkanaal voer en drukte piramides af op het aandeel. Maar meestal straalt de Hollandse zuinigheid er vanaf. Sommige aandelen zijn niet groter dan een telefoonkaart.”

Oude Nederlandse effecten zijn wegens hun eenvoud weinig kostbaar, aldus Monen. “Is een Nederlands aandeel echt mooi, bijvoorbeeld die van de Nederlandsche Bakkerij Centrale in Art Deco-stijl, dan betaal je al snel 500 tot 700 gulden.” Effecten van Rotterdamse bedrijven brengen in het algemeen veel op, omdat nogal wat papieren bij het bombardement in 1940 verloren zijn gegaan. Zo zijn er van de aandelen Rotterdamse Diergaarde slechts tien bewaard gebleven, die nu circa 750 gulden opbrengen. Dezelfde aandelen van na de oorlog zijn niet meer dan 200 gulden waard.

Hoe antiek ook, de oude effectenhandel volgt keurig het klimaat op de hedendaagse aandelenbeurzen, aldus Monen, die zijn handel vergaart via beurzen, notarissen en bedrijven. “Bij een crash kun je deze handel wel vergeten. Dan staat het hoofd van klanten, veelal afkomstig uit financiële kring, helemaal niet naar oude aandelen.”

Tot Monens klantenkring behoort onder meer de Vereniging van Effectenbezitters, die regelmatig relatiegeschenken bij het antiquariaat betrekt. Aan een winkel in mobiele telefoons verkocht Monen oude aandelen van een telefoonmaatschappij, met afbeeldingen van Bell. En dan zijn er nog de regionale verzamelaars, die effecten kopen van het reeds lang gesloten zwembad, de volslagen onbekende bank en de ter ziele gegane limonadefabriek in hun woonplaats. Maar de meeste klanten zijn beleggers die het leuk vinden om een oud waardepapier van 'hun' bedrijf te bezitten. Monen: “Ik ken iemand die gigantische verliezen had geleden met Philips-opties. Die kreeg van een familielid een antieke Philips-optie als aandenken.”