Ik heb al een boek

Hoewel de verticale prijsbinding niet in gevaar is, blijft het ploeteren met het Nederlandse boek. Vooral op televisie. Bij de VPRO wordt onder leiding van een zombie wat somber gekeuveld over de literatuur en bij de KRO heb je: Ik heb al een boek.

De titel maakt in ieder geval duidelijk dat dit programma niet voor de elite bedoeld is. De laatste aflevering leek me illustratief voor wat presentator Aad van den Heuvel zich voorstelt bij de begrippen lezen en literatuur. Eerst mocht de bejaarde volksschrijver Toon Kortooms komen vertellen dat hij alweer werkt aan een nieuw boek. Dat nieuwe boek gaat over Gadsonides, de coureur die ooit eens de Rally van Monte Carlo heeft gewonnen. Leuk itempje, gaat over niks, maar moet kunnen in een boekenprogramma.

Daarna zagen wij Joop Braakhekke. Zo langzamerhand schiet voor hem zelfs het woord 'onvermijdelijk' tekort. Wat had onze kookgek dit keer voor ons in petto? Joop stond bij Atheneaum, waar hij drie boeken mocht uitzoeken. Hij had zelfs een mooi fotoboek over het werk van Rodin in handen! Kijker, ga ook boeken kopen. Zelfs Joop Braakhekke doet het. Bij mij in de gangkast staat een stengun, die ik heb overgehouden uit mijn diensttijd. Af en toe poets ik hem op en zet hem op scherp.

Intussen was Joop Braakhekke in de weer met de gedichten van Hugo Claus. Kijker, ook Joop Braakhekke leest poëzie! Als hij niet aan het koken is, leest Joop wel eens verzen. Drie delen olie, drie delen azijn, dit lijkt wel een kwatrijn. Joop houdt van het werk van Hugo Claus. Hij is er dol op. Woeps! O jeetje, verdulleme nog aan toe, wat een prachtige gedichten!

In Ik heb al een boek houdt trouwens iedereen van Hugo Claus. Je kunt het zo gek niet noemen, allemaal houden ze van Hugo Claus. Kijker, kijk goed: Albert Mol, Linda de Mol, Hennie Huisman, Hans Böhm, André Hazes, Jacques d'Ancona, allemaal houden ze zielsveel van het werk van Hugo Claus. Koop dat werk van Hugo, kijker, koop het, lees het, probeer eens wat anders, heus, u krijgt waar voor uw geld, u zult zien dat u ervan gaat houden als u eraan gewend bent. Bij mij in de schuur staat nog een oude tank uit de Tweede Wereldoorlog. Die heb ik ooit gekocht bij Loe Lap. Zou hij het nog doen?

Maar voordat ik mijn gedachten de vrije loop kan laten, is het itempje van Joop Braakhekke alweer afgelopen. Leuk itempje, leuk, leuk, moet kunnen in een boekenprogramma. Ik had nog de vage hoop dat Toon Hermans nu uit eigen werk zou komen voorlezen, maar dat bleek helaas niet het geval. Wel komt Aad van den Heuvel nu zelf in beeld. Aad kijkt recht in de camera, althans hij kijkt recht in de auto-cue. Daarop verschijnt nu een tekst. Die tekst bevat een recensie van De Paardenfluisteraar, het boek waarmee Nicholas Evans miljoenen heeft verdiend, nog voordat het geschreven was. Op gedragen toon leest Aad van den Heuvel de volzinnen uit de recensie voor. Prachtig boek, ontroerend, diep menselijk drama, meesterlijk geschreven, enz. Af en toe vergist Aad zich in de lastige zinnen die hij voordraagt. Je kunt zien dat hij zelf het boek in het geheel niet gelezen heeft. De Paardenfluisteraar is een veel te dik boek voor Aad. Dat is geen verwijt. Je kunt van Aad moeilijk verlangen dat hij ál de boeken leest die hij in zijn programma de hemel in prijst.

Aad is nu bezig de plot van De Paardenfluisteraar uit te leggen. Het gaat over een meisje en een paard. Ze worden door een vrachtauto overreden. Meisje been kwijt, paard kreupel, ouders in de war. Dan springt de paardenfluisteraar ten tonele. Op een welhaast metafysische wijze, hetgeen er platvloers gezegd op neerkomt dat hij een verhouding begint met de moeder van het meisje, brengt de paardenfluisteraar bij alle personages een ommekeer teweeg. Aad ploegt door de tekst. Als kijker lijd je met hem mee. Zou Martin Ros al die geëxalteerde aanprijzingen voor Aad op papier hebben gezet?

De Paardenfluisteraar heb ik gelezen. Het is een prul. Ook de Amerikaanse critici vonden het een prul. De Engelse en de Duitse recensenten schreven: een prul. Zelfs Evans' eigen uitgever zei: het valt niet mee. Alleen Aad vond het mooi. Als u toevallig een B-52 in uw tuin hebt staan, aarzel dan niet hem de volgende keer te gebruiken.