'Geef specialist aandelen in ziekenhuis'; Kingma van LSV: specialist niet zuiniger door restricties

UTRECHT, 17 NOV. Het afschaffen van het vrije beroep van medisch specialist in ziekenhuizen zal de mogelijkheden van specialisten om het beste voor hun patiënten te bereiken onder druk zetten. De efficiëncy van hun handelen zal afnemen. Ook zullen medisch specialisten minder in staat zijn om in een bureaucratisch instituut als het ziekenhuis dingen voor elkaar te krijgen.

Dat stelt voorzitter J. Kingma van de Landelijke Specialisten Vereniging (LSV), die gisteren door de ledenvergadering voor het komende jaar is herkozen tot voorzitter. Minister Borst (volksgezondheid) gaf maandag in de Tweede Kamer te kennen dat zij blijft bij haar voornemen om de aanspraak op aparte specialistische hulp uit de wet te schrappen. Voortaan declareert niet de specialist maar het ziekenhuis de kosten van specialistische zorg.

Kingma: “De medisch specialisten hebben meegewerkt aan nieuwe ontwikkelingen. Na aanvankelijke scepsis is er nu in bepaalde gevallen zelfs enthousiasme over de regionale contracten met ziekenhuizen en verzekeraars over het aantal behandelingen tegen een bepaalde vergoeding. Maar nu worden de ontwikkelingen besloten met een wet die specialisten in het hart treft. We worden een soort produktie-eenheid van het ziekenhuis. Er wordt door het kabinet gesproken over specialistische hulp als een 'verstrekking vanwege het ziekenhuis'. Ik ben geen verstrekking. Ik ben een mens van vlees en bloed die een persoonlijke, niet-overdraagbare relatie heeft met mijn patiënten. Ik vind dat de politiek zijn hand verre overspeelt door zich zo intensief te bemoeien met de gezondheidszorg en precies te gaan bepalen wat een specialist wel en niet mag doen. Juristen en economen zijn tegenwoordig de baas in dit land.”

Kingma meent dat de erkenning van het vrije beroep van medisch specialist de voorkeur verdient boven het dienstverband als het gaat om het beheersen van de kosten in de gezondheidszorg en het tegengaan van wachtlijsten. Kingma: “In het gemiddelde ziekenhuis in Nederland overheerst de cultuur van het vrije beroep van de medisch specialist. Dat betekent initiatieven nemen, bezig zijn, het elan om voortdurend een trap te geven tegen regels van het bureaucratische instituut dat ieder ziekenhuis nu eenmaal is. Als je die cultuur omdraait en alle specialisten in dienstverband laat werken, zal de kwaliteit van de zorg niet afnemen. Maar het wordt wel een probleem om als patiënt in dat ziekenhuis te komen. De wachttijden worden langer. De dokter in het vrije beroep heeft de verantwoordelijkheid om de grote stroom patiënten die zich bij zijn balie meldt te verwerken. De artsen in dienstverband gaan dat gevoel op de langere termijn verliezen. Want wachtlijsten zijn de verantwoordelijkheid van de directie geworden.”

Beperkende maatregelen zullen de beheersing van de kosten in de specialistische hulp niet ten goede komen, meent Kingma. “Je beheerst de kosten van gezondheidszorg niet beter door specialisten in dienstverband te plaatsen of op een andere manier wettelijk te beperken. Je brengt medisch specialisten niet tot meer zuinigheid door restricties aan te brengen. Dat doe je veel meer door te faciliteren, door de nadruk te leggen op verantwoordelijkheid.”

De LSV-voorzitter, cardioloog in het St. Antonius ziekenhuis in Nieuwegein, heeft een plan bedacht om “de motor draaiende te houden” van medisch specialisten na alle “demotiverende” voorstellen van het kabinet. Om de betrokkenheid van de medisch specialisten bij het doelmatig werken in ziekenhuizen te vergroten, zouden ze organisatorische èn financiële verantwoordelijkheid moeten krijgen over het ziekenhuis waar ze werken. Kingma stelt voor dat medisch specialisten hun praktijkrechten, waarvoor ze goodwill hebben betaald, inbrengen in het risicodragend vermogen van de ziekenhuizen. Op die manier worden ze voor een klein gedeelte mede-eigenaar van het ziekenhuis. De goodwill is het bedrag ter hoogte van ongeveer een jaaromzet, dat jonge specialisten betalen wanneer ze de plaats innemen van een vertrekkende collega. Het kabinet wil dat de goodwill voor medisch specialisten wordt afgeschaft.

Kingma: “Het mede-eigendom is een oud Nederlands principe. De schippers van de Nederlandse koopvaardij uit de zeventiende eeuw hadden vaak een aandeel in het schip. Ze vervoerden een deel van de lading voor hun eigen rekening en risico. Dat model werkte. De Nederlandse kooplieden wisten dat de schippers als mede-eigenaars verstandig omgingen met het schip en de lading. Daar ligt een parallel met het ziekenhuis. De specialist mag het ziekenhuis niet als een hobbytuin voor zichzelf zien. Hij moet mee verantwoordelijkheid dragen voor het bedrijf. Dat doe je door hem financieel verantwoordelijk te maken. Zo is de specialist niet slechts de vrije jongen, de golden wonder boy die allemaal mooie dingen doet maar verschrikkelijk duur is. Hij bindt zich.”