Eeuwen

Dit is een foto van de Franse goochelaar Robert-Houdin die in 1867 werd genomen. Op een andere pagina in deze krant staat een schilderij van Jeroen Bosch, dat omstreeks 1500 is geschilderd. Eeuwen gingen er voorbij, maar de truc met de bekers en de balletjes is hetzelfde gebleven. Hoe vaak zie je niet een paar mannen op straat zitten die met dat spel proberen een onnozele voorbijgangers geld uit z'n zak te kloppen?

Wat blijft hetzelfde en wat verandert?

Probeer daar maar eens achter te komen als je buiten loopt. Van sommige huizen, kerken en gebouwen zie je dat ze lang geleden zijn gemaakt. Maar wanneer precies en hoe lang deden ze erover voor de laatste steen was gelegd?

Op sommige woningen staat een jaartal. Van andere huizen in je straat weet een familielid misschien wanneer ze in gebruik zijn genomen. Als je al die tijdstippen kent is het net of de huizen de verschillende eeuwen met elkaar verbinden. Of woon je in een nieuwbouwwijk? Dan heb je aan één jaartal genoeg en bestaat voor jou het hele vraagstuk niet.

Laten we anders een landschap nemen. Hoe ver kun je daar nog in de tijd terug?

En paar jaar geleden liep ik met een vriend langs een rivier in Zuid-Holland. Het was een mooie dag en we hadden daar niets bijzonders te zoeken. Dat dacht ik tenminste. Tot m'n vriend mij plotseling vroeg of me aan het landschap iets opviel.

Ik keek om me heen. Water, wolken, in de verte een paar kerktorens, meer niet. Alles zag er mooi uit, maar ik kon ook weer niet zeggen dat het me in verrukking bracht. Waar was m'n metgezel op uit?

Hij haalde een reproduktie van een schilderij uit z'n zak. Het papier was een beetje verfrommeld. Hij moest er vaak naar hebben gekeken. Toen zag ik het. Het landschap om mij heen verschilde in niets van wat die schilder in het begin van de zeventiende eeuw had vastgelegd. De kerken, de bocht van de rivier, het water, alles zag er nog steeds zo uit.

Behalve de wolken natuurlijk, maar die dwalen nu eenmaal zoals ze willen.