Broeierige school op Sri Lanka

Shyam Selvadurai: Rare Jongen (Funny Boy). Vert. Nelleke van Maaren. Uitg. De Wereldbibliotheek, 271 blz. ƒ39,50. Funny boy. Uitg. Vintage, ƒ 23,95.

Shyam Selvadurai, een jonge Sri-Lankese schrijver die zijn geboorte-eiland heeft moeten ontvluchten en nu in Canada woont, heeft zijn debuut Funny Boy de ondertitel een roman in zes verhalen meegegeven. Toepasselijk is dat zeker, want de kracht van deze bundel over verlies van onschuld schuilt eerder in de som van de verhalen dan in elk verhaal afzonderlijk. In een onnadrukkelijke, soms bijna naïeve stijl volgt Selvadurai de ontwikkeling van de jongen Arjun ('Arjie'), die voorbestemd blijkt tot een leven als balling, eerst binnen zijn eigen familie, uiteindelijk als gevluchte Tamil.

De kleine Arjun is anders op een al te bekende manier: als jongetje speelt hij het liefst met meisjes en bovendien wil hij altijd het bruidje zijn, nooit de bruidegom. Hij leeft in een romantische fantasiewereld, die in de loop van het boek even terloops als hardhandig vernietigd wordt. Een favoriete tante kan niet trouwen met de man die ze liefheeft, zijn moeder heeft een gefnuikte verhouding met een oom, die bruut vermoord wordt, een vriend van de familie wordt het slachtoffer van de raciale tegenstellingen op het eiland. De eerste verhalen in Funny Boy zijn nogal zoetig en voorspelbaar, maar naarmate Arjuns bewustzijn van de wereld om hem heen groeit, wordt ook Funny Boy intrigerender.

Selvadurai munt uit in het beschrijven van de tegenstrijdige gevoelens die Arjuns ontluikende homoseksualiteit oproept en ook weet hij de stille dreiging van de politieke spanningen op Sri Lanka overtuigend weer te geven. De twee thema's raken op een fascinerende manier met elkaar verstrengeld in het laatste en beste verhaal, 'The Best School of All', waarin Arjuns school het decor vormt van zowel het tragische conflict tussen Singalezen en Tamils, als van zijn eerste seksuele ervaringen met een hoerig schoolvriendje. Selvadurai weet die schoolsfeer, broeierig en benauwend, met weinig woorden voelbaar te maken. Alles eindigt in geweld en ontworteling, maar de lichte, heldere toon waarmee Selvadurai deze ontgoocheling beschrijft voorkomt dat Arjuns tragische relaas een melodrama wordt.